اطلاعیه‌ی کارگاه «نقد ادبی با رویکرد روایت‌شناسی (۱)»

روایت‌شناسی (اصطلاحی که نظریه‌پرداز فرانسویِ بلغاری‌تبار تزوتان تودوروف در سال ۱۹۶۹ ابداع کرد) عنوانی است که به مطالعه‌ی ساختارگرایانه‌ی روایت اطلاق می‌شود. هدف روایت‌شناسی تشخیص عناصر روایت و تبیین کارکرد معناسازانه‌ی آن عناصر در ساختار انواع روایت است. کارگاه «نقد ادبی با رویکرد روایت‌شناسی (۱)» به منظور معرفی بنیان‌های نظری روایت‌شناسی در نقد ادبی جدید و کسب مهارت عملی در نقد روایت‌شناختی برگزار می‌شود. مدت کارگاه ۸ جلسه‌ی یک ساعت و چهل دقیقه‌ای خواهد بود و در آن علاوه بر بحث پیرامون اصول و مفاهیم بنیادی روایت‌شناسی، کاربرد این مفاهیم در نقد عملی داستان تمرین خواهد شد. جلسه‌ی اولِ این کارگاه به تاریخچه‌ی روایت‌شناسی اختصاص دارد و در جلسه‌ی دوم و سوم با تعاریف مفهوم «روایت» آشنا می‌شویم؛ در پنج جلسه‌ی بعدی چهار نظریه‌ی مهم روایت‌شناسی معرفی خواهند شد که عبارت‌اند از نظریه‌های ارسطو، پراپ، ژنت و بارت. این کارگاه، هم برای علاقه‌مندان به نقد ادبی طراحی شده است و هم برای داستان‌نویسان نوجویی که مایل‌اند از راه آشنایی با نظریه‌های روایت به غنای داستان‌های خود بیفزایند.

این کارگاه بر اساس کتاب «نقد ادبی با رویکرد روایت‌شناسی» برگزار خواهد شد (انتشارات نیلوفر، ۱۴۰۱) و مطابق با برنامه‌ی تنظیم‌شده، در طول این دوره‌ی آموزشی مقدمه‌ی مفصل مترجم به‌علاوه‌ی فصل‌های اول و ششم را کار خواهیم کرد. اعضای کارگاه می‌بایست هر هفته بخشی از مطالب کتاب را که از قبل مشخص می‌شود بخوانند تا بتوانیم در کارگاه مطالبی افزون بر آنچه در کتاب آمده است را مطرح و به‌طور جمعی به بحث بگذاریم. از همه‌ی اعضای کارگاه انتظار می‌رود که در بحث‌های جمعی، اعم از نظری و نقد عملی، مشارکت کنند.

این کارگاه روزهای چهارشنبه از ساعت ۱۶ تا ۱۷:۴۰ تشکیل می‌شود. علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام با شماره‌ی ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵ تماس بگیرند.

اطلاعیه‌ی «آشنایی با نقد ادبی اسطوره‌ای ـ کهن‌الگویی»

هدف از برگزاری این کارگاه، آشنایی با شیوه‌ی نقد ادبیات و هنر بر اساس نظریه‌های یونگ است. این دوره‌ی آموزشی به دو قسمت تقسیم می‌شود. در بخش نخست، آراء و اندیشه‌های روان‌پزشک و نظریه‌پرداز سوئیسی کارل گوستاو یونگ معرفی خواهند شد. در این معرفی، مفاهیم اصلی مکتب موسوم به «روان‌شناسی تحلیلی» به تفصیل تعریف می‌شوند. در بخش دوم، این مفاهیم و همچنین روش‌شناسیِ یونگ در نقد عملی یک داستان کوتاه و نقاشی کودکان به کار برده خواهند شد تا الگویی از نقد یونگی به دست داده شود.

این کارگاه بر اساس کتاب نظریه و نقد ادبی: درسنامه‌ای میان‌رشته‌ای (ویراست دوم، انتشارات مروارید) برگزار می‌شود، به این ترتیب که بخش‌هایی از آن در کارگاه خوانده و شرح‌وبسط داده می‌شود. شرکت در این کارگاه مستلزم آشنایی قبلی با نظریه‌ی روان‌کاوی فرویدی است.

کارگاه «آشنایی با نقد ادبی اسطوره‌ای ــ کهن‌الگویی» برای ۱۰ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ایِ حضوری طراحی شده است و به منظور کاهش رفت‌وآمدهای هفتگی، در ۹ جلسه‌ی ۱۰۰ دقیقه‌ای برگزار می‌شود.

اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵

اطلاعیه‌ی دو کارگاه «فرمالیسم در نقد ادبی» و «داستان‌نویسی (۲)»

به اطلاع علاقه‌مندان به مباحث نقد ادبی و ادبیات داستانی می‌رساند، حسین پاینده از هفته‌ی سوم فروردین ۱۴۰۴ دو کارگاه در این موضوعات برگزار خواهد کرد. شرح محتوای این دو کارگاه را می‌توانید در ادامه بخوانید.


۱. اطلاعیه‌ی «کارگاه آشنایی با فرمالیسم در نقد ادبی»

فرمالیسم آمریکایی (موسوم به «نقد نو») از دهه‌ی ۱۹۳۰ به صورت رویکردی بدیع در مطالعات نقادانه‌ی ادبیات نظریه‌پردازی و مطرح شد. فرمالیست‌ها اصرار می‌ورزیدند که متون ادبی را باید در درجه‌ی نخست به‌منزله‌ی ادبیات بررسی کرد و نه به‌منزله‌ی متونی در خدمت سایر رشته‌های علوم انسانی مانند تاریخ و فلسفه. آن‌ها آگاهی از زندگینامه‌ی مؤلف یا رویدادهای تاریخی خارج از متن را پیش‌شرط فهم ادبیات نمی‌دانستند و اعتقاد داشتند منتقد ادبی باید بیش از هر موضوع دیگری ویژگی‌های صوری متن را تحلیل کند و توضیح بدهد که متون ادبی چگونه از راه سازوکارهای درونی خود معنایی تلویحی به خواننده القا می‌کند. رویکرد پیشنهادی فرمالیست ظرف مدت کوتاهی توانست به شیوه‌ی غالب در تدریس و نقد ادبیات در دانشگاه‌های آمریکا و اروپا تبدیل شود و میراث ماندگاری از خود باقی گذاشت در اکثر رویکردهای بعدی نقد ادبی هم به چشم می‌خورد.

متأسفانه به رغم گذشت نزدیک به یک سده از ظهور فرمالیسم در نقد ادبی، در کشور ما هنوز درک علمی و عمیقی از این رویکرد وجود ندارد و حتی بسیاری کسان کلمه‌ی «فرمالیسم» را مترادف «پرداختن به موضوعات فرعی و بی‌اهمیت» می‌دانند. این کارگاه به منظور آشنایی با مبانی نظری فرمالیسم در نقد ادبی و برطرف کردن بدفهمی‌های رایج در این زمینه طراحی شده و در آن علاوه بر آشنایی با مفاهیم و اصطلاحات کلیدی این رویکرد، نحوه‌ی کاربرد عملی آن در نقد شعر و داستان و فیلم سینمایی هم آموزش داده خواهد شد.

از آن‌جا که این کارگاه به شیوه‌ای علمی (نه محفلی) برگزار می‌شود، از کتاب «نظریه و نقد ادبی: درسنامه‌ای میان‌رشته‌ای» (ویراست دوم، انتشارات مروارید) استفاده خواهیم کرد. اعضای کارگاه می‌بایست هر هفته بخشی از مطالب کتاب را که از قبل مشخص می‌شود بخوانند تا بتوانیم در کارگاه مطالبی افزون بر آنچه در کتاب آمده است را مطرح و به‌طور جمعی به بحث بگذاریم. از همه‌ی اعضای کارگاه انتظار می‌رود که در بحث‌های جمعی، اعم از نظری و نقد عملی، مشارکت کنند. از شرکت‌کنندگان در کارگاه درخواست می‌شود برای جلسه‌ی اول، صفحات ۲۵ الی ۲۹ از کتاب را بخوانند.

این کارگاه برای ۱۰ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ای طراحی شده است و به منظور کاهش رفت‌وآمدهای هفتگی، در ۹ جلسه‌ی ۱۰۰ دقیقه‌ای برگزار می‌شود.


۲. اطلاعیه‌ی «کارگاه داستان‌نویسی (۲)»

در این کارگاه، مباحثی که پیشتر در «کارگاه داستان‌نویسی (۱)» مطرح شد در سطحی دیگر ادامه خواهد یافت. رویکرد این کارگاه به داستان‌نویسی، همچون کارگاه قبلی، مبتنی بر نظریه‌هایی ادبی و شناخت سبک‌های داستان‌نویسی در ادبیات ایران و جهان خواهد بود. شرکت‌کنندگان در این دوره، باید حتماً شناخت علمی و عمیقی از عناصر داستان داشته باشند. لذا صرفاً کسانی در این کارگاه پذیرفته می‌شوند که دوره‌ی قبلی را گذرانده باشند. آن عده از کسانی که در کارگاه قبلی شرکت نداشتند اما در زمینه‌ی عناصر داستان، چیستی ادبیات داستانی و سایر مباحث مرتبط مطالعه‌ی شخصی داشته‌اند و داوطلب شرکت در این کارگاه هستند، می‌توانند یک نمونه از داستان‌های خود را برای ارزیابی ارائه کنند.

این کارگاه برای ۱۰ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ای طراحی شده است و به منظور کاهش رفت‌وآمدهای هفتگی، در ۹ جلسه‌ی ۱۰۰ دقیقه‌ای برگزار می‌شود.