اطلاعیه‌ی «کارگاه داستان‌نویسی (۲)» (آنلاین و حضوری)

در این کارگاه، مباحثی که پیشتر در «کارگاه داستان‌نویسی (۱)» مطرح شد در سطحی دیگر ادامه خواهد یافت. رویکرد این کارگاه به داستان‌نویسی، همچون کارگاه قبلی، مبتنی بر نظریه‌هایی ادبی و شناخت سبک‌های داستان‌نویسی در ادبیات ایران و جهان خواهد بود. شرکت‌کنندگان در این دوره، باید حتماً شناخت علمی و عمیقی از عناصر داستان داشته باشند. لذا صرفاً  کسانی در این کارگاه پذیرفته می‌شوند که دوره‌ی قبلی را گذرانده باشند. آن عده از کسانی که در کارگاه قبلی شرکت نداشتند اما در زمینه‌ی عناصر داستان، چیستی ادبیات داستانی و سایر مباحث مرتبط مطالعه‌ی شخصی داشته‌اند و داوطلب شرکت در این کارگاه هستند،  می‌توانند یک نمونه از داستان‌های خود را برای ارزیابی ارائه کنند.

این کارگاه در ۱۰ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ای و به صورت آنلاین و حضوری (به انتخاب هنرجو) روزهای چهارشنبه برگزار می‌شود.

اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵

اطلاعیه‌ی کارگاه «آشنایی با نقد ادبی اسطوره‌ای ــ کهن‌الگویی»

هدف از برگزاری این کارگاه، آشنایی با شیوه‌ی نقد ادبیات و هنر بر اساس نظریه‌های یونگ است. این دوره‌ی آموزشی به دو قسمت تقسیم می‌شود. در بخش نخست، آراء و اندیشه‌های روان‌پزشک و نظریه‌پرداز سوئیسی کارل گوستاو یونگ معرفی خواهند شد. در این معرفی، مفاهیم اصلی مکتب موسوم به «روان‌شناسی تحلیلی» به تفصیل تعریف می‌شوند. در بخش دوم، این مفاهیم و همچنین روش‌شناسیِ یونگ در نقد عملی یک داستان کوتاه و نقاشی کودکان به کار برده خواهند شد تا الگویی از نقد یونگی به دست داده شود.

این کارگاه بر اساس کتاب نظریه و نقد ادبی: درسنامه‌ای میان‌رشته‌ای (ویراست دوم، انتشارات مروارید) برگزار می‌شود، به این ترتیب که بخش‌هایی از آن در کارگاه خوانده و شرح‌وبسط داده می‌شود. شرکت در این کارگاه مستلزم آشنایی قبلی با نظریه‌ی روان‌کاوی فرویدی است.

کارگاه «آشنایی با نقد ادبی اسطوره‌ای ــ کهن‌الگویی» به صورت آنلاین و حضوری در ۱۰ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ای طی پنج هفته و در روزهای یکشنبه و چهارشنبه برگزار می‌شود:

  • روزهای یکشنبه ساعت ۱۸ تا ۱۹:۳۰ آنلاین برای کلیه‌ی اعضای کارگاه
  • روزهای چهارشنبه ساعت ۱۷ الی ۱۸:۳۰ به صورت آنلاین و حضوری به انتخاب هر عضو کارگاه

فهرست منابع برای مطالعه‌ی بیشتر در جلسه‌ی سوم به اعضای کارگاه ارائه خواهد شد.

اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵

اطلاعیه‌ی کارگاه «نقد ادبی به شیوه‌ی واسازی متن» (Deconstruction)

اطلاعیه‌ی کارگاه دوجلسه‌ای

«نقد ادبی به شیوه‌ی واسازی متن (Deconstruction)»  (آنلاین)

همراه با نقد شعری از احمد شاملو و داستانی از حسین آتش‌پرور

«واسازی» (Deconstruction) اصطلاح ابداعیِ فیلسوف فرانسوی ژاک دریدا است که به رویکردی پساساختارگرا در نقد ادبی هم اطلاق می‌شود، هرچند که خودِ دریدا واسازی را روش‌شناسی معیّنی در خوانش انواع متن‌ها به‌طور اعم می‌دانست و نه دقیقاً نظریه‌ای ادبی. منتقدانی که این رویکرد را برای خوانش نقادانه‌ی متون ادبی به کار می‌برند می‌کوشند با آشکارسازی و تحلیل تناقض‌های ناپیدا در زبان متون ادبی نشان دهند که معنا در هر متنی بی‌ثبات و متغیر است.

کارگاه «نقد ادبی به شیوه‌ی واسازی متن» برای آشنایی با مفاهیم اساسی رویکرد دریدا و نحوه‌ی کاربرد آن در نقد متون ادبی برگزار می‌شود. این کارگاه دو جلسه (هر کدام به مدت یک ساعت) خواهد داشت. در جلسه‌ی نخست، با این اصطلاحات و مفاهیم در رویکرد دریدا آشنا خواهیم شد:

کلام‌محوری
تفاوت و تعویق
تقابل دوجزئی
متافیزیک حضور
مرکززدایی
مدلول استعلایی

در جلسه‌ی دوم این کارگاه تلاش می‌کنیم آموخته‌های نظری‌مان را در نقد عملی دو متن ادبی تمرین کنیم. این دو متن عبارت‌اند از شعری از احمد شاملو و داستانی از حسین آتش‌پرور. به این ترتیب، این کارگاه هم جنبه‌ی نظری خواهد داشت و هم شامل نقد عملی می‌شود. هر دو جلسه‌ی این کارگاه در یک روز (با استراحتی نیم‌ساعته بین دو جلسه) برگزار می‌شود.

اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵

اطلاعیه‌ی «کارگاه نقد عملی روان‌کاوانه» (آنلاین ـ حضوری)

کارگاه «نقد عملی روان‌کاوانه» برای کسانی طراحی شده است که با مفاهیم پایه‌ای نظریه‌ی روان‌کاوی کلاسیک (فرویدی) آشنا هستند و مایل‌اند در نقد عملی روان‌کاوانه تبحّر پیدا کنند. لذا رویکرد این کارگاه صرفاً کاربردی است و به مفاهیم نظری نخواهیم پرداخت. در این کارگاه یک داستان کوتاه از صادق هدایت و یک فیلم سینمایی از داریوش مهرجویی به شیوه‌ی روان‌کاوانه نقد خواهند شد. روش کار به این صورت خواهد بود که بخش‌هایی از داستان، همچنین صحنه‌هایی از فیلم‌ها، را به‌تفصیل و بر اساس مفاهیم و روش‌شناسی نظریه‌ی روان‌کاوی تحلیل می‌کنیم. انتظار می‌رود به این ترتیب، اعضای کارگاه پس از گذراندن این دوره اعتمادبه‌نفْسِ لازم برای نقد مستقلانه‌ی متون ادبی را به دست آورند.

در این کارگاه هیچ کتاب خاصی مبنای بحث‌ها نخواهد بود، اما علاقه‌مندان می‌توانند برای مطالعه‌ی شخصی و آشنایی با نمونه‌هایی از نقد ادبی روان‌کاوانه به قلم بنیان‌گذار این نظریه، زیگموند فروید، مراجعه کنند به کتاب «کاربرد روان‌کاوی در نقد ادبی» (۱۴۰۴، انتشارات مروارید) که هفت نقد از فروید بر آثار ادبی را شامل می‌شود.

کارگاه «نقد عملی روان‌کاوانه» به صورت آنلاین و حضوری طی ۵ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ای و در روزهای یکشنبه و چهارشنبه برگزار می‌شود:

  • روزهای یکشنبه ساعت ۱۸ تا ۱۹:۳۰ به صورت آنلاین برای کلیه‌ی اعضای کارگاه (۵ ،۱۲ و  ۱۹ مهر)
  • روزهای چهارشنبه ساعت ۱۷ الی ۱۸:۳۰ به صورت آنلاین و حضوری به انتخاب هر عضو کارگاه (۸ و ۱۵ مهر)

اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵

اطلاعیه‌ی دو کارگاه آنلاین ـ حضوری

۱. اطلاعیه‌ی «کارگاه روان‌کاوی، هنر و ادبیات» (آنلاین ـ حضوری)

«روان‌کاوی» نامی است که به نظریه و شیوه‌ی خاصی در روان‌درمانی اطلاق می‌شود و نخستین نظریه‌پردازی که مفاهیم و روش‌شناسی روان‌کاوی را مطرح کرد زیگموند فروید بود، هرچند که این نظریه پس از فروید بسط‌وگسترش فراوانی پیدا کرده است. این نظریه در ابتدا بیشتر کاربردی درمانی داشت، اما فروید در نوشته‌هایش برای تشریح مفاهیم روان‌کاوی کراراً به ادبیات اشاره می‌کند و در واقع، بسیاری از پایه‌ای‌ترین اصطلاحات روان‌کاوی با الهام از آثار ادبی مفهوم‌پردازی شده‌اند. اغلب نظریه‌پردازان پسافرویدی نیز سنت استفاده از ادبیات و هنر برای مفهوم‌پردازی روان‌کاوانه را ادامه دادند، از جمله و به‌ویژه یونگ و لاکان. در این کارگاه قصد داریم شناختی عمیق از روان‌کاوی فرویدی و کاربردهای آن در نقد هنر و ادبیات به دست آوریم. به این منظور،

  • با تاریخ پیدایش و شکل‌گیری نظریه‌ی روان‌کاوی آشنا می‌شویم،
  • مفاهیم و اصطلاحات کلیدی روان‌کاوی را یاد می‌گیریم،
  • با روش تفسیر خواب (رؤیا) در روان‌کاوی آشنا می‌شویم،
  • شیوه‌های کاربرد روان‌کاوی برای تحلیل آثار هنری و ادبی را می‌آموزیم،
  • برخی از آثار هنری و ادبی را از منظر روان‌کاوی تحلیل می‌کنیم.

در این کارگاه تأکید خاصی بر فهم عمیق مفاهیم پایه‌ای می‌گذاریم تا راه‌مان برای یادگیری نقد ادبی روان‌کاوانه هموار شود. برخی از این مفاهیم پایه‌ای به قرار زیرند:

  • تقسیم‌بندی جایگاه‌شناختیِ ذهن (ضمیر آگاه، پیشاآگاه و ناخودآگاه)
  • تقسیم‌بندی ساختاریِ ذهن (نهاد، خود و فراخود)
  • واپس‌رانی
  • مکانیسم‌های دفاعی (اجتناب، ادراک انتخابی، حافظه‌ی انتخابی، انکار، جابه‌جایی، معقول‌سازی، فرافکنی، واکنش‌سازی، واپس‌روی، …)
  • کنش‌پریشی
  • روان‌رنجوری و روان‌پریشی
  • بیماری روان‌تنی
  • بازگشت امر واپس‌رانده
  • تداعی
  • مراحل رشد روانی ــ جنسانی (دهانی، مقعدی، اُدیپی)
  • محتوای آشکار و محتوای نهفته‌ی رؤیا
  • کار ــ رؤیا
  • فرایندهای ناخودآگاهانه در خواب (نمادپردازی، نمایش‌دهی، جابه‌جایی، ادغام)
  • و …

در این کارگاه، اثرگذاری نظریه‌ی روان‌‌کاوی در شکل‌گیری سوررئالیسم را به‌تفصیل و با تحلیل چند تابلوی نقاشی بررسی خواهیم کرد. همچنین خوانش روان‌کاوانه‌ی آثار ادبی (شعر، داستان) و فیلم‌های سینمایی را تمرین می‌کنیم. این کارگاه به نظریه‌ی روان‌کاوی کلاسیک (فرویدی) اختصاص دارد و به سبب کثرت مطالب آن، به مکاتب پسافرویدی (از جمله نظریه‌ی یونگ و نظریه‌ی لاکان) نخواهیم پرداخت. نظریه‌های یونگ و لاکان متعاقباً در دو کارگاه جداگانه معرفی خواهند شد که پیش‌نیاز شرکت در آن‌ها، گذراندن این کارگاه است.

کارگاه «روان‌کاوی، هنر و ادبیات» به صورت آنلاین و حضوری در ۱۰ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ای طی پنج هفته و در روزهای یکشنبه و چهارشنبه برگزار می‌شود:

  • روزهای یکشنبه ساعت ۱۸ تا ۱۹:۳۰ آنلاین برای کلیه‌ی اعضای کارگاه (۲۵ مرداد، ۱ و ۸ و ۱۵ و ۲۲ شهریور)
  • روزهای چهارشنبه ساعت ۱۷ الی ۱۸:۳۰ به صورت آنلاین و حضوری به انتخاب هر عضو کارگاه (۲۸ مرداد، ۴ و ۱۱ و ۱۸ و ۲۵ شهریور)

فهرست منابع برای مطالعه‌ی بیشتر در جلسه‌ی سوم به اعضای کارگاه ارائه خواهد شد.

اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵

ادامه خواندن “اطلاعیه‌ی دو کارگاه آنلاین ـ حضوری”