اطلاعیه‌ی کارگاه «خلاقیت در رمان‌نویسی»

چگونه از نظریه‌ی باختین و روایت‌شناسی برای نگارش رمان‌های تأمل‌انگیز استفاده کنیم

آن دسته از نویسندگان ادبیات داستانی که در پی نوشتن رمان‌های متمایز و اثرگذار هستند، اغلب می‌پرسند «چگونه می‌توان رمانی متفاوت نوشت، رمانی که موضوع و سبک نگارش آن با آنچه خواننده پیشتر در حوزه‌ی ادبیات داستانی تجربه کرده است، فرق داشته باشد؟». پاسخی که در این کارگاه به این پرسش می‌دهیم این است که نگارش رمان نومایه با استفاده‌ی خلاقانه از نظریه‌های ادبی میسّر می‌شود. هر نظریه‌ی ادبی، تعریف معیّنی از چیستی ادبیات و کارکرد آن به دست می‌دهد. پس از اشراف به نظریه‌ها، در گام بعدی باید تکنیک‌های متناسب با آن نظریه‌ها را بشناسیم و به کار ببریم تا بدین ترتیب بتوانیم به سبکی فردی در رمان‌نویسی نائل شویم.

این کارگاه چهار جلسه خواهد داشت و در آن به دو نظریه‌ی ادبی خواهیم پرداخت که عبارت‌اند از نظریه‌ی باختین درباره‌ی رمان چندصدایی و نظریه‌های روایت‌شناسی.

نکات مهم:

۱. این کارگاه برای تدریس نقد ادبی نیست. هدف این است که ببینیم رمان‌نویس زمانه‌ی ما با آگاهی از نظریه‌های ادبی چگونه می‌تواند رمان‌های تکنیکی‌تر و تأمل‌انگیزتری بنویسد و نهایتاً به سبکی فردی در رمان‌نویسی نائل شود.

۲. در این کارگاه مفاهیم پایه‌ای ادبیات داستانی توضیح داده نمی‌شوند و لازم است که اعضای کارگاه قبلاً از راه مطالعه‌ی شخصی و غیره حتماً شناخت کافی از عناصر داستان داشته باشند.

۳. هر جلسه‌ی کارگاه به مدت یک‌ساعت‌ونیم خواهد بود و چهار بخش خواهد داشت که زمان‌بندی آن به شرح زیر است:

جلسات اول و دوم:

  • ۲۰ دقیقه: شیوه‌های مختلف شروع رمان
  • ۵۰ دقیقه: توضیح درباره‌ی استفاده از نظریه‌ی باختین در رمان‌نویسی با تمرکز بر چند مفهوم کلیدی (منطق گفت‌وگویی، ناهمگونی زبانی، مفهوم «کارناوال»، رمان تک‌صدایی و چندصدایی)
  • ۱۵ دقیقه: پیشنهادهای عملی برای نوشتن یک رمان تأمل‌انگیز با استفاده از نظریه‌ی رمان چندصدایی
  • ۵ دقیقه: معرفی چند منبع

جلسات سوم و چهارم:

  • ۲۰ دقیقه: شیوه‌های مختلف شروع رمان
  • ۵۰ دقیقه: توضیح درباره‌ی استفاده از نظریه‌های روایت‌شناسی در رمان‌نویسی با تمرکز بر چند مبحث کلیدی (گونه‌شناسی راویان و منظر روایی در ادبیات داستانی، مفهوم «ضرباهنگ» در روایتگری)
  • ۱۵ دقیقه: پیشنهادهای عملی برای نوشتن یک رمان تأمل‌انگیز با استفاده از روایت‌شناسی
  • ۵ دقیقه: معرفی چند منبع

۴. در این کارگاه ارجاعاتی به رمان چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم، نوشته‌ی زویا پیرزاد، خواهیم داشت و بخش‌های کوتاهی از آن را می‌خوانیم. لذا اعضای کارگاه باید قبلاً این رمان را مطالعه کرده و هنگام برگزاری کارگاه آن را در دسترس داشته باشند.

۵. این کارگاه به صورت حضوری و آنلاین در تاریخ و زمان‌های زیر برگزار می‌شود:

  • جلسه‌ی اول و دوم، چهارشنبه ۳۱ تیرماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۷ الی ۱۸:۳۰ و ۱۹ الی ۲۰:۳۰
  • جلسه‌ی سوم و چهارم: چهارشنبه ۷ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷ الی ۱۸:۳۰ و ۱۹ الی ۲۰:۳۰

اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵

اطلاعیه‌ی «کارگاه سِیری در جهان داستانی محمد کشاورز»

محمد کشاورز نخستین مجموعه از داستان‌های کوتاهش را، با عنوان «پایکوبی»، سال ۱۳۷۴ منتشر کرد. از آن زمان تاکنون، طی سه دهه فعالیت مستمر ادبی، سه مجموعه‌ی دیگر از داستان‌های کوتاه این نویسنده‌ی صاحب‌سبک، با عنوان «بلبل حلبی»، «روباه شنی» و «کلاهی که پسِ معرکه ماند»، منتشر شده‌اند. او در داستان‌هایش با نگاهی روان‌پژوهانه حیات روانی انسان‌ها را می‌کاود و با نگاهی جامعه‌پژوهانه لایه‌های ناپیدایی از فرهنگ عمومی را به نقد می‌کشد. در این کارگاه، سه داستان کوتاه را که از هر حیث ویژگی‌های جهان داستانی این نویسنده‌ی معاصر ایرانی را بازمی‌تابانند به‌تفصیل تحلیل خواهیم کرد. با این کار می‌خواهیم هم با تکنیک‌های داستان‌نویسی کشاورز آشنا شویم و هم این‌که مضامین و بُن‌مایه‌های مکرر در داستان‌های او را بشناسیم. داستان‌هایی که در این کارگاه بررسی خواهیم کرد، عبارت‌اند از:

۱. «تیغ و آینه» (از مجموعه‌ی «پایکوبی»)

۲. «هشتِ شب. میدان آرژانتین» (از مجموعه‌ی «روباه شنی»)

۳. «کلاهی که پسِ معرکه ماند» (از مجموعه‌ای به همین نام)

این کارگاه به صورت فشرده، در قالب دو جلسه‌ی پیاپیِ یک‌ساعت‌ونیمی و به صورت حضوری و آنلاین برگزار می‌شود و بخش پرسش‌وپاسخ نخواهد داشت. داوطلبان شرکت در این کارگاه حتماً باید متن کامل این سه داستان را (باز)خوانده باشند و هنگام برگزاری کارگاه در دسترس داشته باشند تا بتوانند بحث‌ها را دنبال کنند.

زمان برگزاری کارگاه: چهارشنبه ۱۰ تیرماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۷ الی ۱۸:۳۰ و ۱۹ الی ۲۰:۳۰

اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵

اطلاعیه‌ی تکمیلی «کارگاه حضوری ـ آنلاین نقد اشعار فروغ فرخزاد»

همان‌گونه که در اطلاعیه‌ی قبلی این کارگاه اشاره شد، سه شعر منتخب از فروغ فرخزاد را با رویکردهای جدید نقد ادبی و بدون مبنا قرار دادن زندگینامه‌ی شاعر تحلیل خواهیم کرد. در پاسخ به سؤال آن عده از دوستانی که پرسیده‌اند از کدام رهیافت‌های نقد ادبی استفاده خواهیم کرد، به اطلاع می‌رساند که چهارچوب نظری نقد ما از اشعار فرخزاد به شرح زیر خواهد بود:

  1. شعر «عروسک کوکی» از منظر نقد فمینیستی و اگزیستانسیالیسم
  2. شعر «ای مرز پُرگهر» با رویکرد تحلیل انتقادی گفتمان
  3. شعر «آیه‌های زمینی» از منظر بینامتنیّت

این کارگاه به صورت بسیار فشرده (دو جلسه‌ی متوالی در یک روز) و به شیوه‌ی «نقد عملی» برگزار می‌شود، لذا فرصتی برای توضیح درباره‌ی مبانی نظری فمینیسم، اگزیستانسیالیسم، تحلیل انتقادی گفتمان و بینامتنیّت نداریم و تمرکزمان بر کاربرد این نظریه‌ها برای فهم اشعار فرخزاد خواهد بود. لذا به داوطلبان شرکت در این کارگاه توصیه می‌شود مطالعه و آشنایی قبلی با این نظریه‌ها داشته باشند.

اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵

اطلاعیه‌ی «کارگاه نقد اشعار فروغ فرخزاد (حضوری ـ آنلاین)»

اشعار فروغ فرخزاد بیشتر از منظر احوال و احساسات شخصی او بررسی شده‌اند، با این پیش‌فرض که خودِ او در اشعارش با مخاطب سخن می‌گوید. به همین منوال، نقدهای نوشته‌شده بر اشعار فرخزاد نیز عمدتاً بر نگرش زنانه‌ی او تمرکز کرده‌اند. در این کارگاه قصد داریم سه شعر مهم از منظومه‌ی «تولدی دیگر» را از منظری متفاوت و با رهیافتی برآمده از نظریه‌های جدید نقد ادبی تحلیل کنیم. مطابق با این نظریه‌ها، بین صدایی که در شعر می‌شنویم (اصطلاحاً «سخنگوی شعر»، برابر با «راوی داستان» در ادبیات داستانی) و شخص فروغ فرخزاد تمایز می‌گذاریم و هدف‌مان نه یافتن ردپای زندگی شخصی او، بلکه تحلیل گفتمان‌های اجتماعی بازتاب‌یافته در این اشعار خواهد بود. این سه شعر عبارت‌اند از: «عروسک کوکی»، «ای مرز پُرگهر» و «آیه‌های زمینی». این کارگاه به صورت فشرده و در قالب دو جلسه‌ی پیاپیِ یک‌ساعت‌ونیمی برگزار، به صورت حضوری و آنلاین برگزار می‌شود و بخش پرسش‌وپاسخ نخواهد داشت.

زمان: ساعت ۱۶:۳۰ الی ۱۸ و ۱۸:۳۰ الی ۲۰

علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام با شماره‌ی ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵ تماس بگیرند.

اطلاعیه‌ی کارگاه «نقد ادبی با رویکرد روایت‌شناسی (۱)»

روایت‌شناسی (اصطلاحی که نظریه‌پرداز فرانسویِ بلغاری‌تبار تزوتان تودوروف در سال ۱۹۶۹ ابداع کرد) عنوانی است که به مطالعه‌ی ساختارگرایانه‌ی روایت اطلاق می‌شود. هدف روایت‌شناسی تشخیص عناصر روایت و تبیین کارکرد معناسازانه‌ی آن عناصر در ساختار انواع روایت است. کارگاه «نقد ادبی با رویکرد روایت‌شناسی (۱)» به منظور معرفی بنیان‌های نظری روایت‌شناسی در نقد ادبی جدید و کسب مهارت عملی در نقد روایت‌شناختی برگزار می‌شود. مدت کارگاه ۸ جلسه‌ی یک ساعت و چهل دقیقه‌ای خواهد بود و در آن علاوه بر بحث پیرامون اصول و مفاهیم بنیادی روایت‌شناسی، کاربرد این مفاهیم در نقد عملی داستان تمرین خواهد شد. جلسه‌ی اولِ این کارگاه به تاریخچه‌ی روایت‌شناسی اختصاص دارد و در جلسه‌ی دوم و سوم با تعاریف مفهوم «روایت» آشنا می‌شویم؛ در پنج جلسه‌ی بعدی چهار نظریه‌ی مهم روایت‌شناسی معرفی خواهند شد که عبارت‌اند از نظریه‌های ارسطو، پراپ، ژنت و بارت. این کارگاه، هم برای علاقه‌مندان به نقد ادبی طراحی شده است و هم برای داستان‌نویسان نوجویی که مایل‌اند از راه آشنایی با نظریه‌های روایت به غنای داستان‌های خود بیفزایند.

این کارگاه بر اساس کتاب «نقد ادبی با رویکرد روایت‌شناسی» برگزار خواهد شد (انتشارات نیلوفر، ۱۴۰۱) و مطابق با برنامه‌ی تنظیم‌شده، در طول این دوره‌ی آموزشی مقدمه‌ی مفصل مترجم به‌علاوه‌ی فصل‌های اول و ششم را کار خواهیم کرد. اعضای کارگاه می‌بایست هر هفته بخشی از مطالب کتاب را که از قبل مشخص می‌شود بخوانند تا بتوانیم در کارگاه مطالبی افزون بر آنچه در کتاب آمده است را مطرح و به‌طور جمعی به بحث بگذاریم. از همه‌ی اعضای کارگاه انتظار می‌رود که در بحث‌های جمعی، اعم از نظری و نقد عملی، مشارکت کنند.

این کارگاه روزهای چهارشنبه از ساعت ۱۶ تا ۱۷:۴۰ تشکیل می‌شود. علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام با شماره‌ی ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵ تماس بگیرند.