اطلاعیه‌ی کارگاه آنلاین

در سال‌های اخیر، ژانر رمان بیشتر از گذشته مورد توجه علاقه‌مندان ادبیات قرار گرفته است. هر سال تعداد قابل‌توجهی رمان به زبان فارسی نوشته یا ترجمه می‌شوند و شمار خوانندگان این ژانر کم نیست. اما خوانش رمان به شیوه‌ای تحلیلی و فهم معانی تلویحی و عمیقی که از لایه‌ی سطحی رمان برمی‌آید، مستلزم آشنایی علمی با این ژانر است. در کارگاه «چگونه رمان بخوانیم (۱)» می‌خواهیم هم با ویژگی‌های رمان آشنا شویم و هم از خواندن آن لذت ببریم. این دوره‌ی آموزشی به‌ویژه برای علاقه‌مندانی طراحی شده است که در رشته‌ی تحصیلیِ خود درسی درباره‌ی ادبیات داستانی نگذرانده‌اند، اما مایل‌اند با شیوه‌ی تحلیل رمان آشنا شوند. این دوره همچنین با هدف تربیت نسل جدیدی از منتقدان ادبی برگزار می‌شود که بتوانند با نوشتن مقالات نقد در مطبوعات، به رشد و ارتقا رمان معاصر فارسی یاری برسانند.

اطلاعات بیشتر درباره‌ی این کارگاه:

۱. این کارگاه هشت جلسه خواهد داشت که طی چهار هفته (هر هفته دو جلسه) به صورت آنلاین و در پلتفرم Google Meet برگزار می‌شود.

۲. جلسات این کارگاه روزهای سه‌شنبه و پنجشنبه، ساعت ۱۸ الی ۱۹:۳۰ برگزار می‌شود.

۳. مدت زمان هر جلسه یک ساعت و نیم است.

۴. در این کارگاه یک رمان را به صورت مشروح تحلیل خواهیم کرد که عبارت است از: غرور و تعصب، نوشته‌ی جین آستین، ترجمه‌ی رضا رضایی (نشر نی)

۵. در نیم‌ساعت ابتدای هر جلسه، مفاهیم و اصطلاحات کلیدی نقد رمان توضیح داده می‌شود و در یک ساعت باقیمانده، متن هر رمان به‌دقت تحلیل خواهد شد.

۶. در این کارگاه کتاب درسی خاصی را درباره‌ی عناصر رمان کار نمی‌کنیم، اما کسانی که مایل‌اند با ویژگی‌های رمان و عناصر آن بیشتر آشنا شوند، می‌توانند به کتاب نظریه‌های رمان: از رئالیسم تا پسامدرنیسم مراجعه کنند که انتشارات نیلوفر منتشر کرده است.

اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵

اطلاعیه‌های دو کارگاه «نقد ادبی روان‌کاوانه (۲)» و «داستان‌نویسی (۴)»

۱. اطلاعیه‌ی «کارگاه نقد ادبی روان‌کاوانه ۲»

کارگاه «نقد ادبی روان‌کاوانه (۲)» برای کسانی طراحی شده است که با مفاهیم پایه‌ای نظریه‌ی روان‌کاوی کلاسیک (فرویدی) آشنا هستند و مایل‌اند در نقد عملی روان‌کاوانه تبحّر پیدا کنند. لذا رویکرد این کارگاه صرفاً کاربردی است و به مفاهیم نظری نخواهیم پرداخت. در این کارگاه یک رمان و یک فیلم سینمایی (هر دو ایرانی) به شیوه‌ی روان‌کاوانه نقد خواهند شد. روش کار به این صورت خواهد بود که بخش‌هایی از رمان، همچنین صحنه‌هایی از فیلم، را به‌دقت و بر اساس مفاهیم و روش‌شناسی نظریه‌ی روان‌کاوی تحلیل می‌کنیم. این تحلیل توسط اعضای کارگاه و با هدایت و راهنمایی مجری کارگاه انجام می‌شود. انتظار می‌رود به این ترتیب، اعضای کارگاه پس از گذراندن این دوره اعتمادبه‌نفْسِ لازم برای نقد مستقلانه‌ی متون ادبی را به دست آورند.

در این کارگاه هیچ کتاب خاصی مبنای بحث‌ها نخواهد بود، اما علاقه‌مندان می‌توانند برای مطالعه‌ی شخصی و آشنایی با نمونه‌هایی از نقد ادبی روان‌کاوانه به قلم بنیان‌گذار این نظریه، زیگموند فروید، مراجعه کنند به کتاب کاربرد روان‌کاوی در نقد ادبی که هفت نقد از فروید بر آثار ادبی را شامل می‌شود.

کارگاه «نقد ادبی روان‌کاوانه (۲)» برای ۱۰ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ایِ حضوری طراحی شده است و به منظور کاهش رفت‌وآمدهای هفتگی، در ۹ جلسه‌ی ۱۰۰ دقیقه‌ای برگزار می‌شود.

اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵


۲. اطلاعیه‌ی کارگاه داستان‌نویسی (۴)

در این کارگاه، مباحثی که پیشتر در «کارگاه داستان‌نویسی ۱ و ۲ و ۳» مطرح شد در سطحی پیشرفته‌تر ادامه خواهد یافت. رویکرد این کارگاه به داستان‌نویسی، همچون سه کارگاه قبلی، مبتنی بر نظریه‌هایی ادبی و شناخت سبک‌های داستان‌نویسی در ادبیات ایران و جهان خواهد بود. شرکت‌کنندگان در این دوره، باید حتماً شناخت علمی و عمیق از عناصر داستان داشته باشند و مباحث مطرح‌شده در کارگاه‌های قبلی را بدانند (هرم فرایتاک، نظریه‌ی «تجلی»، چیستیِ «درونمایه»، نحوه‌ی استفاده از سرلوحه، مفهوم «ساختار»، ایجاد ضرباهنگ در داستان، مفهوم «انگیزش»، …) . لذا صرفاً کسانی در این کارگاه پذیرفته می‌شوند که دوره‌های قبلی را گذرانده باشند. آن عده از کسانی که در کارگاه‌های قبلی شرکت نداشتند اما در زمینه‌ی مباحث مرتبط با ادبیات داستانی و نقد ادبی مطالعه‌ی شخصی داشته‌اند و داوطلب شرکت در این کارگاه هستند، می‌توانند یک نمونه از داستان‌های خود را برای ارزیابی ارائه کنند.

این کارگاه برای ۱۰ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ایِ حضوری طراحی شده است و به منظور کاهش رفت‌وآمدهای هفتگی، در ۹ جلسه‌ی ۱۰۰ دقیقه‌ای برگزار می‌شود.

اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵

اطلاعیه‌ی دو کارگاه

به اطلاع علاقه‌مندان به مباحث نقد ادبی و ادبیات داستانی می‌رساند، حسین پاینده از هفته‌ی سوم خرداد ۱۴۰۴ دو کارگاه برگزار خواهد کرد. شرح محتوای این کارگاه‌ها را می‌توانید در ادامه بخوانید.


۱. اطلاعیه‌ی «کارگاه نقد ادبی روان‌کاوانه (۱)»

هدف از برگزاری این کارگاه، معرفی نظریه‌ی روان‌کاوی، به‌ویژه در حوزه‌‌ی مطالعات ادبی و هنری، و ترسیم چشم‌انداز روشنی از مفاهیم بنیادی و روش‌شناسیِ خاص این رهیافت در نقد ادبی است. روان‌کاوی امروزه یکی از پُرطرفدارترین و مهم‌ترین رهیافت‌های نقد ادبی محسوب می‌شود و شرح و تبیین روش‌شناسیِ آن یک فصل مستقل از همه‌‌ی کتاب‌های جدید در حوزه‌‌ی نظریه و نقد ادبی را به خود اختصاص داده است. این شیوه از نقد ماهیتی میان‌رشته‌ای دارد و به‌ویژه از زمانی در ادبیات کاربرد پیدا کرد که متون اصلی نظریه‌ی‌ روان‌کاوی در چند دهه‌ی‌ نخستِ قرن بیستم به‌طور گسترده منتشر شدند. از آن زمان تاکنون، این نظریه در بسیاری از حوزه‌های علوم انسانی، به‌ویژه مطالعات هنری و ادبی، تأثیر گذاشته است. کارگاه «نقد ادبی روان‌کاوانه» به گونه‌ای طراحی شده است که شرکت‌کنندگان پس از اتمام این دوره‌‌ی آموزشی به‌درستی بدانند مفاهیم بنیادیِ نظریه‌‌ی روان‌کاوی چیست، مفروضات اساسیِ آن کدام‌اند، چه مقاصدی را دنبال می‌کند، روش‌شناسیِ آن چیست و چگونه در نقد متون ادبی و آثار هنری به کار می‌رود. به این منظور، علاوه بر توضیح مبانی نظریِ روان‌کاوی و شرح اصطلاحات و روش‌شناسیِ آن، یک فیلم سینمایی ایرانی و برخی متون ادبی از منظر این نظریه نقد خواهند شد. این کارگاه به نظریه‌ی روان‌کاوی کلاسیک (فرویدی) اختصاص دارد و به سبب کثرت مطالب آن، مکاتب پسافرویدی (از جمله نظریه‌ی یونگ و نظریه‌ی لاکان) می‌بایست در قالب کارگاه‌های جداگانه به علاقه‌مندان معرفی شود.

کارگاه «نقد ادبی روان‌کاوانه (۱)» برای ۱۰ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ای طراحی شده است و به منظور کاهش رفت‌وآمدهای هفتگی، در ۹ جلسه‌ی ۱۰۰ دقیقه‌ای برگزار می‌شود.

این کارگاه بر اساس کتاب نظریه و نقد ادبی: درسنامه‌ای میان‌رشته‌ای برگزار خواهد شد (ویراست دومِ، پاییز ۱۴۰۳، انتشارات مروارید). اعضای کارگاه هر هفته بخشی از مطالب کتاب را پیشاپیش می‌خوانند تا در بحث‌های کارگاه بتوانیم مطالب بیشتری را مطرح کنیم. از اعضای کارگاه درخواست می‌شود برای جلسه‌ی اول، صفحات ۶۵ الی ۶۹ را بخوانند.

اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵


۲. اطلاعیه‌ی «کارگاه داستان‌نویسی (۳)»

در این کارگاه، مباحثی که پیشتر در «کارگاه داستان‌نویسی ۱ و ۲» مطرح شد در سطحی پیشرفته ادامه خواهد یافت. رویکرد این کارگاه به داستان‌نویسی، همچون دو کارگاه قبلی، مبتنی بر نظریه‌هایی ادبی و شناخت سبک‌های داستان‌نویسی در ادبیات ایران و جهان خواهد بود. شرکت‌کنندگان در این دوره، باید حتماً شناخت علمی و عمیق از عناصر داستان داشته باشند و مباحث مطرح‌شده در کارگاه‌های قبلی را بدانند. لذا صرفاً کسانی در این کارگاه پذیرفته می‌شوند که دوره‌های قبلی را گذرانده باشند. آن عده از کسانی که در کارگاه‌های قبلی شرکت نداشتند اما در زمینه‌ی مباحث مرتبط با ادبیات داستانی و نقد ادبی مطالعه‌ی شخصی داشته‌اند و داوطلب شرکت در این کارگاه هستند، می‌توانند یک نمونه از داستان‌های خود را برای ارزیابی ارائه کنند.

این کارگاه برای ۱۰ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ای طراحی شده است و به منظور کاهش رفت‌وآمدهای هفتگی، در ۹ جلسه‌ی ۱۰۰ دقیقه‌ای برگزار می‌شود.

اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵

اطلاعیه‌ی دو کارگاه «فرمالیسم در نقد ادبی» و «داستان‌نویسی (۲)»

به اطلاع علاقه‌مندان به مباحث نقد ادبی و ادبیات داستانی می‌رساند، حسین پاینده از هفته‌ی سوم فروردین ۱۴۰۴ دو کارگاه در این موضوعات برگزار خواهد کرد. شرح محتوای این دو کارگاه را می‌توانید در ادامه بخوانید.


۱. اطلاعیه‌ی «کارگاه آشنایی با فرمالیسم در نقد ادبی»

فرمالیسم آمریکایی (موسوم به «نقد نو») از دهه‌ی ۱۹۳۰ به صورت رویکردی بدیع در مطالعات نقادانه‌ی ادبیات نظریه‌پردازی و مطرح شد. فرمالیست‌ها اصرار می‌ورزیدند که متون ادبی را باید در درجه‌ی نخست به‌منزله‌ی ادبیات بررسی کرد و نه به‌منزله‌ی متونی در خدمت سایر رشته‌های علوم انسانی مانند تاریخ و فلسفه. آن‌ها آگاهی از زندگینامه‌ی مؤلف یا رویدادهای تاریخی خارج از متن را پیش‌شرط فهم ادبیات نمی‌دانستند و اعتقاد داشتند منتقد ادبی باید بیش از هر موضوع دیگری ویژگی‌های صوری متن را تحلیل کند و توضیح بدهد که متون ادبی چگونه از راه سازوکارهای درونی خود معنایی تلویحی به خواننده القا می‌کند. رویکرد پیشنهادی فرمالیست ظرف مدت کوتاهی توانست به شیوه‌ی غالب در تدریس و نقد ادبیات در دانشگاه‌های آمریکا و اروپا تبدیل شود و میراث ماندگاری از خود باقی گذاشت در اکثر رویکردهای بعدی نقد ادبی هم به چشم می‌خورد.

متأسفانه به رغم گذشت نزدیک به یک سده از ظهور فرمالیسم در نقد ادبی، در کشور ما هنوز درک علمی و عمیقی از این رویکرد وجود ندارد و حتی بسیاری کسان کلمه‌ی «فرمالیسم» را مترادف «پرداختن به موضوعات فرعی و بی‌اهمیت» می‌دانند. این کارگاه به منظور آشنایی با مبانی نظری فرمالیسم در نقد ادبی و برطرف کردن بدفهمی‌های رایج در این زمینه طراحی شده و در آن علاوه بر آشنایی با مفاهیم و اصطلاحات کلیدی این رویکرد، نحوه‌ی کاربرد عملی آن در نقد شعر و داستان و فیلم سینمایی هم آموزش داده خواهد شد.

از آن‌جا که این کارگاه به شیوه‌ای علمی (نه محفلی) برگزار می‌شود، از کتاب «نظریه و نقد ادبی: درسنامه‌ای میان‌رشته‌ای» (ویراست دوم، انتشارات مروارید) استفاده خواهیم کرد. اعضای کارگاه می‌بایست هر هفته بخشی از مطالب کتاب را که از قبل مشخص می‌شود بخوانند تا بتوانیم در کارگاه مطالبی افزون بر آنچه در کتاب آمده است را مطرح و به‌طور جمعی به بحث بگذاریم. از همه‌ی اعضای کارگاه انتظار می‌رود که در بحث‌های جمعی، اعم از نظری و نقد عملی، مشارکت کنند. از شرکت‌کنندگان در کارگاه درخواست می‌شود برای جلسه‌ی اول، صفحات ۲۵ الی ۲۹ از کتاب را بخوانند.

این کارگاه برای ۱۰ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ای طراحی شده است و به منظور کاهش رفت‌وآمدهای هفتگی، در ۹ جلسه‌ی ۱۰۰ دقیقه‌ای برگزار می‌شود.


۲. اطلاعیه‌ی «کارگاه داستان‌نویسی (۲)»

در این کارگاه، مباحثی که پیشتر در «کارگاه داستان‌نویسی (۱)» مطرح شد در سطحی دیگر ادامه خواهد یافت. رویکرد این کارگاه به داستان‌نویسی، همچون کارگاه قبلی، مبتنی بر نظریه‌هایی ادبی و شناخت سبک‌های داستان‌نویسی در ادبیات ایران و جهان خواهد بود. شرکت‌کنندگان در این دوره، باید حتماً شناخت علمی و عمیقی از عناصر داستان داشته باشند. لذا صرفاً کسانی در این کارگاه پذیرفته می‌شوند که دوره‌ی قبلی را گذرانده باشند. آن عده از کسانی که در کارگاه قبلی شرکت نداشتند اما در زمینه‌ی عناصر داستان، چیستی ادبیات داستانی و سایر مباحث مرتبط مطالعه‌ی شخصی داشته‌اند و داوطلب شرکت در این کارگاه هستند، می‌توانند یک نمونه از داستان‌های خود را برای ارزیابی ارائه کنند.

این کارگاه برای ۱۰ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ای طراحی شده است و به منظور کاهش رفت‌وآمدهای هفتگی، در ۹ جلسه‌ی ۱۰۰ دقیقه‌ای برگزار می‌شود.

اطلاعیه‌ی «کارگاه اگزیستانسیالیسم در ادبیات داستانی» و «کارگاه داستان‌نویسی»

حسین پاینده به‌زودی دو کارگاه برگزار خواهد کرد. شرح محتوای این دو کارگاه را می‌توانید در ادامه بخوانید.


اطلاعیه‌ی «کارگاه اگزیستانسیالیسم در ادبیات داستانی»

ادبیات نوعی اندیشه‌ورزی است و به همین سبب آفرینش متون ادبی، از دیرباز تاکنون، با ژرف‌اندیشیِ فیلسوفان مقایسه شده است. به طریق اولیٰ، بخش بزرگی از نظریه‌پردازی‌ها درباره‌ی ادبیات از جانب فلاسفه صورت گرفته است و نحله‌های مختلف فلسفی زمینه‌ساز تولید متون ادبی مطابق با مبانی اندیشگانیِ همان نحله‌ها شده‌اند. یکی از تأثیرگذارترینِ این مکاتب، اگزیستانسیالیسم بوده است که از اواسط قرن بیستم در اروپا از راه آثار فیلسوف ــ ادیبانی مانند سارتر، کامو و کافکا بسیار مورد توجه اهالی ادبیات قرار گرفت. ترجمه‌ی آثار این سه متفکر و نویسنده‌ی سرشناس به فارسی، به‌ویژه در دهه‌ی ۱۳۵۰، نویسندگان ادبیات داستانی در ایران را نیز تحت تأثیر قرار داد. آثار ادبی‌ای که با تأثیرپذیری از اصول اگزیستانسیالیسم نوشته می‌شوند، پرسش‌هایی از این دست را برجسته می‌کنند: وجود داشتن به چه معناست؟ هدف از وجود داشتن انسان چیست؟ انسان چه جایگاهی در نظام هستی جهان دارد؟ فردانیت انسان چگونه حاصل می‌آید؟ آیا انسان قادر است سرنوشت خویشتن را به اختیار خود رقم بزند؟ ردپای اثرگذاری این قبیل پرسش‌های اگزیستانسیالیستی را همچنین در آن دسته از رویکردهای نقد ادبی می‌توان دید که غالباً بعد از دوره‌ی شکوفایی اگزیستانسیالیسم نظریه‌پردازی شدند، مانند نظریه‌های فمینیستی و پسااستعماری.

کارگاه «اگزیستانسیالیسم در ادبیات داستانی» با هدف آشنایی با برخی از اصول و مبانی این نحله‌ی فکری و نحوه‌ی تحلیل متون ادبی در پرتو ملاحظات اگزیستانسیالیستی برگزار می‌شود. این کارگاه نُه جلسه‌ی صد دقیقه‌ای خواهد داشت و علاوه بر مباحث نظری در معرفی برخی از اصطلاحات کلیدی اگزیستانسیالیسم که به‌ویژه در حوزه‌ی نقد ادبی کاربرد دارند، آثاری از سارتر و کامو و کافکا، شامل چهار داستان کوتاه و یک رمان، از منظری اگزیستانسیالیستی تحلیل خواهند شد. این دوره‌ی آموزشی به صورت «کلاس» برگزار نمی‌شود، بلکه «کارگاه» (محل کار) خواهد بود و لذا اعضای آن باید با مراجعه به منابعی که در کارگاه معرفی می‌شود، مطالعات جانبی انجام دهند و همچنین در مباحث کارگاه فعالانه مشارکت کنند.

علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام با شماره‌ی ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵ تماس بگیرند.


اطلاعیه‌ی «کارگاه داستان‌نویسی (۱)»

هدف از برگزاری این کارگاه که طی ۹ جلسه‌ی ۱۰۰ دقیقه‌ای برگزار خواهد شد، افزایش مهارت‌های خلاقانه‌ی نویسندگان نوقلم است که قصد دارند داستان‌نویسی را به‌طور جدی و حرفه‌ای دنبال کنند. رویکرد این کارگاه به داستان‌نویسی مبتنی بر نظریه‌هایی ادبی و شناخت سبک‌های داستان‌نویسی در ادبیات ایران و جهان خواهد بود. شرکت‌کنندگان در این دوره، می‌بایست از عناصر داستان شناختی مقدماتی داشته باشند (زاویه‌ی دید، شخصیت، پیرنگ، کشمکش، …). در هر یک از جلسات، نخست بحثی نظری درباره‌ی شیوه‌های داستان‌نویسی انجام خواهد شد و سپس داستانی که یکی از شرکت‌کنندگان کارگاه نوشته است در جمع خوانده و بررسی می‌شود. در بحث راجع به داستان‌ها، شیوه‌ی به‌کارگیری خلاقانه و هدفمندِ عناصر داستان برای القای درونمایه‌ی مورد نظر نویسنده بحث خواهد شد. این کارگاه پیش‌نیاز شرکت در «کارگاه داستان‌نویسی (۲)» است که متعاقباً با برگزیده‌ای از شرکت‌کنندگانِ کارگاه مقدماتی برگزار خواهد شد.

علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام با شماره‌ی ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵ تماس بگیرند.