نوشته‌شده در

اطلاعیه‌ی کارگاه نقد دو فیلم ایرانی بر اساس نظریه‌ی «فوق‌واقعیت»

اندیشمند فرانسوی ژان فرانسوا بودریار یکی از برجسته‌ترین نظریه‌پردازان پسامدرنیسم است که دیدگاه‌های عمیقاً انتقادی‌اش درباره‌ی ساختار فرهنگی جوامع پساصنعتی، او را به یکی از رُک‌گوترین منتقدان پسامدرنیته تبدیل کرده است. شاه‌واژه‌ی اندیشه‌ی بودریار، «واقعیت» است که شاید دیرینه‌ترین مفهوم در فلسفه‌ی غرب باشد. تبیین جدیدی که بودریار از پیچیدگی‌های واقعیت در زمانه‌ی ما به دست می‌دهد، هم بسط مارکسیسم است و هم تلفیق آن با نوعی نشانه‌شناسی پساساختارگرا. در این کارگاه که پنج جلسه خواهد داشت، ابتدا با رئوس نظریه‌ی بودریار درباره‌ی «فوق‌واقعیت» و کارکرد رسانه‌ها در جامعه‌ی معاصر آشنا می‌شویم و سپس دو فیلم معاصر ایرانی را بر اساس نظریه‌ی او نقد می‌کنیم. از همه‌ی اعضای کارگاه انتظار می‌رود که در بحث‌های جمعی، اعم از نظری و نقد عملی، مشارکت کنند.

نوشته‌شده در

اطلاعیه‌ی برگزاری دو کارگاه

۱. کارگاه نقد فیلم با رویکرد روان‌کاوانه

این کارگاه در ده جلسه برگزار می‌شود و برای کسانی طراحی شده است که با نظریه‌ی روان‌کاوی و کاربرد آن در نقد ادبی آشنا هستند، اما مایل‌اند در کاربرد عملیِ این نظریه برای تحلیل فیلم‌های سینمایی تبحّر پیدا کنند. به بیان دیگر، در این کارگاه مفاهیم روان‌کاوی توضیح داده نمی‌شوند. لذا صرفاً کسانی پذیرفته خواهند شد که قبلاً از راه مطالعه‌ی شخصی یا شرکت در دوره‌های مربوط به روان‌کاوی، با این نظریه کاملاً آشنا باشند.

در این کارگاه دو فیلم سینمایی (یکی ایرانی و دیگری خارجی) با رویکرد روان‌کاوانه نقد خواهند شد که عبارت‌اند از «سرخ‌پوست» (ساخته‌ی نیما جاویدی) و «بازمانده‌ی روز» (ساخته‌ی جیمز آیوری بر اساس رمانی به همین نام نوشته‌ی کازوئو ایشیگورو).

این کارگاه روزهای چهارشنبه از ساعت ۱۶:۳۰ تا ۱۸ تشکیل می‌شود و تاریخ شروع آن ۳۰ خرداد ۱۴۰۳ است. تعداد شرکت‌کنندگان در این کارگاه، حداکثر ۱۰ نفر خواهد بود که از میان داوطلبان انتخاب خواهند شد. علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام با شماره‌ی ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵ تماس بگیرند.

۲. کارگاه اصول و مبانی تحلیل متون ادبی

معنا در متون ادبی چندلایه است و منتقدان ادبی باید این توانایی را داشته باشند که لایه‌ی سطحی و پیدای آثار ادبی را کنار بزنند تا به لایه‌های ژرف و ناپیدای آن‌ها دسترسی پیدا کنند. این کار مستلزم فرایندی است که اصطلاحاً آن را «تحلیل» می‌نامیم، اما بلافاصله این پرسش‌ها مطرح می‌شوند که: مقصود از «تحلیل» ادبیات چیست؟ «تحلیل» به چه روش‌هایی انجام می‌شود؟ چگونه می‌توان بین «تحلیل» ــ که بر اساس قواعد معیّن و به پیروی از نظریه‌های ادبی صورت می‌گیرد ــ و اظهارنظرهای ذوقی و بی‌قاعده تمایز گذاشت؟ کارگاه «اصول و مبانی تحلیل متون ادبی» به منظور پاسخ‌گویی به همین پرسش‌ها و نظایر آن تشکیل می‌شود. این کارگاه ده جلسه خواهد داشت و در طول آن، کتاب «اصول و مبانی تحلیل متون ادبی» (نوشته‌ی سلینا کوش، منتشرشده توسط انتشارات مروارید، ۱۴۰۲) به عنوان کتاب درسی مبنای بحث‌های بیشتر درباره‌ی مفاهیم و روش‌های تحلیل ادبیات خواهد بود. در طول دوره، مثال‌هایی از تحلیل متون ادبی (ادبیات داستانی و فیلم) در کارگاه بحث خواهند شد تا شرکت‌کنندگان علاوه بر آشنایی با مفاهیم نظریِ مربوط به تحلیل آثار ادبی، مهارت عملی در کاربرد آن مفاهیم کسب کنند.

این کارگاه روزهای چهارشنبه از ساعت ۱۸:۳۰ تا ۲۰ تشکیل می‌شود و تاریخ شروع آن ۳۰ خرداد ۱۴۰۳ است. تعداد شرکت‌کنندگان در این کارگاه، حداکثر ۱۰ نفر خواهد بود که از میان داوطلبان انتخاب خواهند شد. و ثبت‌نام با شماره‌ی ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵ تماس بگیرند.

نوشته‌شده در

اطلاعیه‌ی کارگاه دوجلسه‌ای نقد فیلم (آنلاین)

انجمن علمی دانشجویی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علّامه طباطبائی
با همکاری انجمن علمی دانشجویی مطالعات فرهنگی و رسانه دانشگاه علّامه طباطبائی
برگزار می‌کند:

فرصت ازدست‌رفته‌ی عشق:
نقد فیلم «بازمانده‌ی روز» با دو رویکرد روایت‌شناسی و نشانه‌شناسی
(آنلاین)

با تدریس دکتر حسین پاینده

۲۰ و ۲۳ مهرماه، ساعت ۱۸ تا ۲۰:۳۰ (دو جلسه)
هزینه‌ی دوره: ۴۰ هزار تومان
زمانبندی جلسات: ساعت ۱۸ تا ۱۹ بخشی از فیلم «بازمانده‌ی روز» نمایش داده خواهد شد و از ساعت ۱۹ تا ۲۰:۳۰ آقای دکتر پاینده به نقد و بررسی آن خواهند پرداخت.

راه‌های ارتباط با ما:
واتس‌اپ: ۰۹۰۲۹۶۴۵۵۴۸ 

صفحه‌ی اینستاگرام انجمن زبان و ادبیات فارسی: Instagram.com/atu_lit_elmi

صفحه‌ی اینستاگرام انجمن مطالعات فرهنگی و رسانه: instagram.com/mcs_atu

کانال تلگرام انجمن زبان و ادبیات فارسی: @AnjomanElmiAdabiatATU

کانال تلگرام انجمن مطالعات فرهنگی و رسانه:  @MCS_ATU

ادمین تلگرام: @anjoman_adabiat_admin

نوشته‌شده در

چاپ چهارم کتاب «گشودن رمان» منتشر شد

کتاب گشودن رمان به چاپ چهارم رسید. برای مقدمه‌ی این کتاب از عناوین متداول مانند «پیش‌گفتار»، «مقدمه»، «دیباچه»، «پیش‌درآمد» و غیره استفاده نشده، بلکه به دلیل خاصی عنوان «گشودن این کتاب» به کار رفته است. این کتاب همان ساختاری را که در رمان مورد بحث قرار می‌دهد، آینه‌وار در خودش بازمی‌تاباند و لذا مقدمه‌اش در واقع همان نوع «گشودن» را به نمایش می‌گذارد که متعاقباً به عنوان روشی در نقد ده رمان برجسته‌ی ایرانی به کار رفته است. واژه‌ی «گشودن» در کتاب حاضر، هم به معنای «باز کردن» به کار رفته است و هم به معنای «آغاز کردن». معنای اول به نقد ادبی مربوط می‌شود و معنای دوم به رمان‌نویسی. در معنای اول، «گشودن رمان» یعنی فراتر رفتن از معنای سطحی و راه بردن به معانی ژرف آن. هر متن ادبی مجموعه‌ای معیّن از نشانه‌های واژگانی است که با کنش نقد از حالت بسته و مبهم‌شان «باز» می‌شوند. «باز شدن» به این مفهومِ نشانه‌شناختی مترادف است با مشخص کردن مدلول برای دال‌های متن. به تعبیری استعاری می‌توان گفت که نقد یعنی «گشودن درِ معنای متن» و منتقد کسی است که با گشودن این در، معبری برای ورود به درون متن باز می‌کند. «گشودن رمان» در معنای دوم (معنایی که به عمل نگارش مربوط است) یعنی آغاز کردن رمان به شکلی که هم موجب تعلیق شود و هم نخستین نشانه‌ها از پیرنگی که متعاقباً تکوین می‌یابد را به‌ صورتی فشرده به دست دهد. همان‌گونه که رمان‌نویسان صناعت‌شناس و حرفه‌ای به خوبی واقف‌اند، طراحی صحنه‌ی آغازین دشوارترین مرحله در فرایند نگارش رمان است. اولین صحنه باید آن‌قدر گیرا و تأمل‌انگیز باشد که خواننده را به ورود به جهان خیالیِ رمان، همراهی با شخصیت‌ها و دنبال کردن رویدادهایش ترغیب کند. رمان‌نویسی که نتواند با طرح پرسش‌های تلویحی در صحنه‌ی آغازین رمان خواننده را به کاوش در این جهانِ داستانی علاقه‌مند کند، قاعدتاً نویسنده‌ای توانا نیست. «گشودن رمان»، به معنای دوگانه‌ای که شرحش رفت، هم کلید فهم معانی ثانوی و تصریح‌نشده‌ی آن است و هم شیوه‌ای در نوشتنش.

گشودن رمان می‌کوشد به پرسشی مبرم در حوزه‌ی مطالعات ادبی در کشور ما پاسخ دهد: چگونه از منظر یک منتقد ادبی یا پژوهشگرِ ادبیات رمان بخوانیم؟ پاسخی را که این کتاب از راه بحث‌های نظری و نقد عملی رمان‌های شاخص به این پرسش می‌دهد، می‌توان این‌طور خلاصه کرد که نقد رمان بدون برخورداری از ذهنیتی معطوف به پرسشگری و گفت‌وگو امکان‌پذیر نیست. منتقدی که رمان را منفعلانه می‌خواند بی آن‌که سؤالی در ذهنش نقش ببندد، یا بی آن‌که وارد گفت‌وگویی کاوشگرانه با متن شود، هرگز نمی‌تواند به معانی عمیق‌ترِ آن راه ببرد. رسیدن به هدف نقد (تبیین معانی متن) مستلزم این است که از یک سو متن با ابهام‌ها و دلالت‌های غیرمستقیمش موجد پرسش در ذهن منتقد شود، و از سوی دیگر منتقد نیز متن را به پرسش بگیرد. مقصود از «گفت‌وگوی خواننده و رمان» همین است: تعامل یا رابطه‌ی متقابلِ متن و مخاطب به واسطه‌ی پرسش. پرسشگری پیش‌درآمدی است برای ژرف‌اندیشی و راه بردن به لایه‌های ناپیدای معنا. ادامه خواندن “چاپ چهارم کتاب «گشودن رمان» منتشر شد”