برچسب: کارگاه‌های دکتر پاینده

دکتر پاینده از هفته‌ی اول تیرماه ۱۴۰۲، چهار کارگاه جدید را برگزار خواهد کرد. عناوین این کارگاه‌ها عبارت‌اند از:

۱. کارگاه شالوده‌های نقد ادبی

۲. کارگاه نشانه‌شناسی و مطالعات فرهنگی

۳. کارگاه آشنایی با رمان ۲ (رمان مدرن)

۴. کارگاه داستان‌نویسی ۲

شرح دوره و اطلاعات مربوط به ثبت نام این کارگاه بدین قرار است:

کارگاه شالوده‌های نقد ادبی
هدف از این کارگاه که در ۱۰ جلسه برگزار خواهد شد، آشنایی علاقه‌مندان نقد ادبی با مبانی نظری نقد است. این کارگاه برای کسانی در نظر گرفته شده است که در رشته‌ی تحصیلی خود درسی درباره‌ی نظریه و نقد ادبی نگذرانده‌اند و هیچ دانشی درباره‌ی نقد ندارند اما مایل‌اند با روش‌های تحلیل کیفی آشنا شوند. در این دوره‌ی آموزشی، ابتدا تعریف‌های نادرست اما متداول از نقد ادبی معرفی می‌شوند و ضمن بررسی نمونه‌هایی از شبه‌نقد،‌ اشکالات مقالاتی که بر اساس این تعریف‌های نادرست نوشته شده‌اند مشخص می‌گردد. در مرحله‌ی بعد تعریف‌های علمی از چیستیِ نقد و شیوه‌ها و رویکردهای آن ارائه می‌شود. در این مرحله همچنین نمونه‌هایی از شعر و داستان کوتاه در کارگاه به صورت عملی نقد می‌شوند. جلسات اولیه‌ی این کارگاه به بنیان‌های نظری نقد ادبی در آراء و اندیشه‌های فلاسفه‌ی یونان باستان مانند افلاطون، ارسطو،‌ هوراس،‌ لونگینوس و دیگران اختصاص دارد و سپس تحولات بعدی نقد تا پیدایش «مطالعات فرهنگی» در نیمه‌ی دوم قرن بیستم پیگیری می‌شود. شالوده‌های نقد ادبی در این کارگاه با اشاره به متون ادبی ایرانی (شعر و داستان کوتاه) و همچنین فیلم‌های ایرانی تدریس می‌شود.

برنامه‌ی این کارگاه با هدف تربیت منتقدان ادبی برای کار در مطبوعات و مراکز پژوهشیِ مرتبط با مطالعات ادبی تنظیم شده است. با این حال، علاقه‌مندان به ادبیات نیز که می‌خواهند از متون ادبی التذاذی زیبایی‌شناختی ببرند و ادراک خود از نحوه‌ی معناآفرینیِ این متون را افزایش دهند، یا کسانی که مایل‌اند با روش‌های تحلیل کیفی آشنا شوند می‌توانند در این کارگاه شرکت کنند و از مطالب آن برای فهم بهتر ادبیات و جهان پیرامون‌شان استفاده کنند.

دوشنبه‌ها، ساعت ۱۶ تا ۱۷:۳۰

****

کارگاه نشانه‌شناسی و مطالعات فرهنگی
نشانه‌شناسی و مطالعات فرهنگی در زمره‌ی پرطرفدارترین رویکردهای نقد ادبی در دهه‌های اخیر بوده است. نظریه‌های نشانه‌شناسی و مطالعات فرهنگی بسیار متنوع‌اند و در اکثر منابع بیشتر به کاربرد آن‌ها در حوزه‌ی فرهنگ عمومی توجه شده است. در این کارگاه کوشیده می‌شود نظریه‌های یادشده همچنین با کاربردشان در مطالعات ادبی و هنری آموخته شوند. طیف نظریه‌هایی که در این کارگاه خواهیم آموخت، شامل نظریه‌های ریفاتر، سوسور، بارت و پِرْس است. این کارگاه در ده جلسه برگزار می‌شود و هم شامل مطالب نظری خواهد بود و هم شامل تمرین‌های عملی با مشارکت کلیه‌ی اعضای کارگاه. شالوده‌های نشانه‌شناسی و مطالعات فرهنگی در این کارگاه بر اساس جلد دوم از کتاب نظریه و نقد ادبی: درسنامه‌ای میان‌رشته‌ای (انتشارات سمت) ارائه خواهد شد و از همه‌ی اعضای کارگاه درخواست می‌شود برای جلسه‌ی اول صفحات ۲۶۱ الی ۲۷۳ از کتاب یادشده را خوانده باشند.

دوشنبه‌ها، ساعت ۱۸ تا ۱۹:۳۰

****

کارگاه آشنایی با رمان (۲) (رمان مدرن)
رمان مدرن در دوره‌ای به وجود آمد که اندیشه‌های جدید در فلسفه و علم، نگرش انسان به خویشتن و جهان پیرامونش را به‌کلی دگرگون کرده بود. عطف توجه از واقعیت بیرون به واقعیت درونِ ذهن، از جمله ویژگی‌های رمان مدرن است که در تکنیک‌هایی مانند سیلان ذهن متبلور می‌شود. هدف از برگزاری دوره‌ی آموزشیِ «آشنایی با رمان (۲)»، فراگیری ویژگی‌های رمان قرن بیستم و روش‌شناسیِ تحلیل آن است. این دوره به‌ویژه برای پژوهشگران و علاقه‌مندانی طراحی شده است که در رشته‌ی تحصیلیِ خود درسی درباره‌ی ادبیات داستانی نگذرانده‌اند، اما مایل‌اند با شیوه‌ی تحلیل رمان آشنا شوند. این دوره همچنین با این هدف طراحی شده است که نسل جدیدی از منتقدان ادبیات داستانی تربیت شوند که بتوانند در مطبوعات و رسانه‌های دیجیتال نقدهای روشمند و غیرذوقی بنویسند. در این دوره‌ی أموزشی که طول آن ۱۰ جلسه خواهد بود، پس از بحث‌های نظری درباره‌ی ویژگی‌ها و ساختار رمان مدرن و نحوه‌ی تحلیل آن، یک رمان مدرن فارسی نیز به‌طور مبسوط در کارگاه تحلیل خواهد شد تا شرکت‌کنندگان در این دوره توانایی عملی برای خوانش نقادانه‌ی این نوع رمان را کسب کنند. رمانی که در این دوره تدریس می‌شود، سرخی تو از من نوشته‌ی سپیده شاملو است که ویژگی‌های مدرنیسم در رمان را به‌طرز چشمگیری به نمایش می‌گذارد.

مباحث نظری رمان را از بحث‌های کتاب نظریه‌های رمان: از رئالیسم تا پسامدرنیسم خواهیم آموخت (ویراست جدید، انتشارات نیلوفر، ۱۳۹۹) خواهیم آموخت. از اعضای کارگاه تقاضا می‌شود برای جلسه‌ی اول، مقاله‌ی «رمان قرن بیستم» از دیوید دِیچز و جان استُلوردی (صفحات ۱۰۱ الی ۱۰۶) را بخوانند. از همه‌ی اعضای کارگاه انتظار می‌رود در بحث‌های جمعی شرکت کنند تا این دوره بتواند در ارتقای توانایی آنان در نقد رمان مدرن اثرگذار باشد.

پنج‌شنبه‌ها، ساعت ۱۴ تا ۱۵:۳۰

****

کارگاه داستان‌نویسی (۲)
هدف از این کارگاه که در ۱۰ جلسه برگزار خواهد شد، افزایش مهارت‌های خلاقانه‌ی نویسندگان نوقلم است که قصد دارند داستان‌نویسی را به‌طور جدی و حرفه‌ای دنبال کنند. در هر یک از جلسات، نخست مبحثی نظری درباره‌ی شیوه‌های داستان‌نویسی مطرح خواهد شد و سپس داستانی که یکی از شرکت‌کنندگان کارگاه نوشته است به طور جمعی خوانده و بررسی می‌شود. در بحث راجع به داستان‌ها، شیوه‌ی به‌کارگیری خلاقانه و هدفمندِ عناصر داستان برای القای درونمایه‌ی مورد نظر نویسنده بحث خواهد شد.

داوطلبان شرکت در این کارگاه باید دوره‌ی آموزشی پیش‌نیاز («کارگاه داستان‌نویسی (۱)» را گذرانده باشند و در غیر این صورت حتماً شناخت کافی از عناصر داستان داشته باشند (زاویه‌ی دید، شخصیت، پیرنگ، زاویه‌ی دید، کشمکش، …)

پنج‌شنبه‌ها، ساعت ۱۶ تا ۱۷:۳۰

۱. کارگاه «آشنایی با رمان(۱)»

هدف از برگزاری کارگاه «آشنایی با رمان (۱)»، آشنایی با ویژگی‌های رمان رئالیستی و روش‌شناسیِ تحلیل آن است. این دوره بویژه برای پژوهشگران و علاقه‌مندانی طراحی شده است که در رشته‌ی تحصیلیِ خود درسی درباره‌ی ادبیات داستانی نگذرانده‌اند، اما مایل‌اند با شیوه‌ی تحلیل رمان آشنا شوند. این دوره همچنین با این هدف طراحی شده است که نسل جدیدی از منتقدان ادبیات داستانی تربیت شوند که بتوانند در مطبوعات مقالاتی روشمند در نقد رمان بنویسند. این کارگاه در ۱۰ جلسه تشکیل می‌شود و طی این جلسات مطالب بسیار زیادی را باید کار کرد: نحوه‌ی ظهور رمان به منزله‌ی ژانری نو در قرن هجدهم، پس‌زمینه‌ی فلسفی رئالیسم، تمایز رمان با رمانس، نظریه‌ی ایان وات درباره‌ی رمان، ویژگی‌های رئالیسم صوری، عناصر رمان، شیوه‌ی خوانش تحلیلی رمان، تحلیل مشروح دو رمان، و … . روش کار در این کارگاه به این صورت خواهد بود که اعضای کارگاه برای هر جلسه پیشاپیش مطالبی را از کتاب «نظریه‌های رمان: از رئالیسم تا پسامدرنیسم» نوشته‌ی ایان وات،‌ دیوید لاج، … (تهران: انتشارات نیلوفر، ۱۳۹۹) مطالعه می‌کنند و بعد در کارگاه بخشی از آن مطالب را به‌طور جمعی می‌خوانیم و درباره‌ی جزئیاتش با هم بحث می‌کنیم تا توضیح بیشتری درباره‌ی آن ارائه و ابهامات برطرف شود. بدین ترتیب، راه برای تحلیل دو رمان «غرور و تعصب» (نوشته‌ی جین آستین) و «چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم» (نوشته‌ی زویا پیرزاد) هموار می‌شود. این دوره‌ی آموزشی به صورت کلاس برگزار نمی‌شود، بلکه در قالب «کارگاه» (محل کار) برگزار می‌شود.

از اعضای کارگاه درخواست می‌شود برای جلسه‌ی اول صفحات ۱۱ الی ۳۰ از کتاب «نظریه‌های رمان» را پیشاپیش بخوانید.

پنجشنبه‌ها – ساعت ۱۴ تا ۱۵:۳۰
شروع دوره: ۱۷ فروردین ۱۴۰۲

 

---

۲. اطلاعیه‌ی «کارگاه داستان‌نویسی (۱)»

هدف از برگزاری این کارگاه که طی ۱۰ جلسه برگزار خواهد شد، افزایش مهارت‌های خلاقانه‌ی نویسندگان نوقلم است که قصد دارند داستان‌نویسی را به‌طور جدی و حرفه‌ای دنبال کنند. رویکرد این کارگاه به داستان‌نویسی مبتنی بر نظریه‌هایی ادبی و شناخت سبک‌های داستان‌نویسی در ادبیات ایران و جهان خواهد بود. شرکت‌کنندگان در این دوره، می‌بایست از آشنایی مقدماتی با عناصر داستان برخوردار باشند (زاویه‌ی دید، شخصیت، پیرنگ، کشمکش، …). در هر یک از جلسات، نخست بحثی نظری درباره‌ی شیوه‌های داستان‌نویسی انجام خواهد شد و سپس داستانی که یکی از شرکت‌کنندگان کارگاه نوشته است در جمع خوانده و بررسی می‌شود. در بحث راجع به داستان‌ها، شیوه‌ی به‌کارگیری خلاقانه و هدفمندِ عناصر داستان برای القای درونمایه‌ی مورد نظر نویسنده بحث خواهد شد. این کارگاه پیش‌نیاز شرکت در «کارگاه داستان‌نویسی (۲)» است که متعاقباً با برگزیده‌ای از شرکت‌کنندگانِ کارگاه مقدماتی برگزار خواهد شد.

پنجشنبه‌ها – ساعت ۱۶ تا ۱۷:۳۰
شروع دوره: ۱۷ فروردین ۱۴۰۲

آگاهی از آراءِ نظریه‌پردازان در حوزه رمان یکی از ملزومات برای خواندن بهتر و درک درست‌تر آن است. این نظریات نه تنها به ما کمک می‌کند تا مخاطب داناتری برای رمان باشیم بلکه کمک ارزنده‌ای‌ست برای رمان‌نویسانی که می‌خواهند رمانی جذاب‌تر و پیچیده‌تر با تسلط بر تکنیک‌های رمان داشته‌باشند. پیش‌نیاز این دوره آشنایی با عناصر داستان است.

میخائیل باختین از برجسته‌ترین نظریه‌پردازان روس است که در نوشته‌هایش نظریه‌ای منسجم از نحوه‌ی پیدایش رمان و همچنین ویژگی‌های این ژانر پرورانده است. او از دهه‌ی ۱۹۲۰ مقالات و کتاب‌هایی درباره‌ی رمان نوشت، اما آثارش تا دهه‌ها بعد در غرب همچنان ناشناخته بود تا این‌که از راه ترجمه‌ی این نوشته‌ها، آراء و اندیشه‌های او ابتدا در دنیای انگلیسی‌زبان و سپس از راه زبان انگلیسی در سایر زبان‌های اروپایی مطرح شد. نظریه‌ی باختین جزو آن حوزه‌هایی از نقد ادبی است که در کشور ما هنوز به اندازه‌ی کافی معرفی یا شناخته نشده‌اند و به همین سبب آن را در نقد ادبیات داستانی کمتر به کار می‌بریم.

کارگاه «نقد رمان با رویکرد باختین» به منظور پاسخ‌گویی به این نیاز طراحی شده است و طی آن، علاوه بر تبیین آراء باختین، دو رمان ایرانی از منظر نظریه‌ی او بررسی می‌شوند.

پنجشنبه‌ها – ساعت ۱۴ تا ۱۵:۳۰

ویژگی اساسی داستان کوتاه عبارت است از: خلق موقعیتی خصیصه‌نما و برملا کردن جنبه‌ای ناپیدا از زندگی شخصیت‌ها. اثرگذارترین داستان‌های کوتاه با واژه‌هایی محدود، بینشی عمیق درباره‌ی موقعیت‌های روزمره و کشمکش‌های درونی ما انسان‌ها در مواجهه با آن موقعیت‌ها به خواننده افاده می‌کنند. هرچند داستان کوتاه طول‌وتفصیل رمان را ندارد، اما بنا بر ویژگی خود می‌تواند بسیار اثرگذار باشد و نگرش خواننده به جهان پیرامونش را دگرگون کند.

خوانش نقادانه‌ی داستان کوتاه و التذاذ زیبایی‌شناختی از آن، مستلزم آشنایی با عناصر این ژانر و شیوه‌های مناسب برای تحلیل آن است. این کارگاه برای آن دسته از علاقه‌مندان ادبیات طراحی شده است که مایل‌اند با عمده‌ترین اصطلاحات مربوط به داستان کوتاه و همچنین روش‌های نقد آن (خوانش فضای سفید بین سطرهای داستان) آشنا شوند. این کارگاه در شش جلسه برگزار خواهد شد. مباحث نظری و همچنین داستان‌های نمونه‌ای که در کارگاه تحلیل می‌شوند، بر اساس جلد اول از کتاب «داستان کوتاه در ایران» (انتشارات نیلوفر) خواهد بود. همه‌ی علاقه‌مندان به ادبیات داستانی می‌توانند در این کارگاه شرکت کنند اما پیش‌نیاز آن آشنایی کلی با عناصر داستان است.

این کارگاه روزهای چهارشنبه ساعت ۱۸ برگزار می‌شود.
علاقه‌مندان می‌توانند برای ثبت نام با مؤسسه‌ی هفت اقلیم تماس بگیرند:
۸۸۴۵۷۸۲۵ و ۸۸۱۴۶۰۱۷