۱. اطلاعیه‌ی «کارگاه روانکاوی، هنر و ادبیات» (آنلاین ـ حضوری)
«روانکاوی» نامی است که به نظریه و شیوه‌ی خاصی در روان‌درمانی اطلاق می‌شود و نخستین نظریه‌پردازی که مفاهیم و روش‌شناسی روانکاوی را مطرح کرد زیگموند فروید بود، هرچند که این نظریه پس از فروید بسط‌وگسترش فراوانی پیدا کرده است. این نظریه در ابتدا بیشتر کاربردی درمانی داشت، اما فروید در نوشته‌هایش برای تشریح مفاهیم روانکاوی کراراً به ادبیات اشاره می‌کند و در واقع، بسیاری از پایه‌ای‌ترین اصطلاحات روانکاوی با الهام از آثار ادبی مفهوم‌پردازی شده‌اند. اغلب نظریه‌پردازان پسافرویدی نیز سنت استفاده از ادبیات و هنر برای مفهوم‌پردازی روان‌کاوانه را ادامه دادند، از جمله و به‌ویژه یونگ و لاکان. در این کارگاه قصد داریم شناختی عمیق از روانکاوی فرویدی و کاربردهای آن در نقد هنر و ادبیات به دست آوریم. به این منظور،
- با تاریخ پیدایش و شکل‌گیری نظریه‌ی روانکاوی آشنا می‌شویم،
- مفاهیم و اصطلاحات کلیدی روانکاوی را یاد می‌گیریم،
- با روش تفسیر خواب (رؤیا) در روانکاوی آشنا می‌شویم،
- شیوه‌های کاربرد روانکاوی برای تحلیل آثار هنری و ادبی را می‌آموزیم،
- برخی از آثار هنری و ادبی را از منظر روانکاوی تحلیل می‌کنیم.
در این کارگاه تأکید خاصی بر فهم عمیق مفاهیم پایه‌ای می‌گذاریم تا راه‌مان برای یادگیری نقد ادبی روان‌کاوانه هموار شود. برخی از این مفاهیم پایه‌ای به قرار زیرند:
- تقسیم‌بندی جایگاه‌شناختیِ ذهن (ضمیر آگاه، پیشاآگاه و ناخودآگاه)
- تقسیم‌بندی ساختاریِ ذهن (نهاد، خود و فراخود)
- واپس‌رانی
- مکانیسم‌های دفاعی (اجتناب، ادراک انتخابی، حافظه‌ی انتخابی، انکار، جابه‌جایی، معقول‌سازی، فرافکنی، واکنش‌سازی، واپس‌روی، …)
- کنش‌پریشی
- روان‌رنجوری و روان‌پریشی
- بیماری روان‌تنی
- بازگشت امر واپس‌رانده
- تداعی
- مراحل رشد روانی ــ جنسانی (دهانی، مقعدی، اُدیپی)
- محتوای آشکار و محتوای نهفته‌ی رؤیا
- کار ــ رؤیا
- فرایندهای ناخودآگاهانه در خواب (نمادپردازی، نمایش‌دهی، جابه‌جایی، ادغام)
- و …
در این کارگاه، اثرگذاری نظریه‌ی روانکاوی در شکل‌گیری سوررئالیسم را به‌تفصیل و با تحلیل چند تابلوی نقاشی بررسی خواهیم کرد. همچنین خوانش روان‌کاوانه‌ی آثار ادبی (شعر، داستان) و فیلم‌های سینمایی را تمرین می‌کنیم. این کارگاه به نظریه‌ی روانکاوی کلاسیک (فرویدی) اختصاص دارد و به سبب کثرت مطالب آن، به مکاتب پسافرویدی (از جمله نظریه‌ی یونگ و نظریه‌ی لاکان) نخواهیم پرداخت. نظریه‌های یونگ و لاکان متعاقباً در دو کارگاه جداگانه معرفی خواهند شد که پیش‌نیاز شرکت در آن‌ها، گذراندن این کارگاه است.
کارگاه «روانکاوی، هنر و ادبیات» به صورت آنلاین و حضوری در ۱۰ جلسه‌ی ۹۰ دقیقه‌ای طی پنج هفته و در روزهای یکشنبه و چهارشنبه برگزار می‌شود:
- روزهای یکشنبه ساعت ۱۸ تا ۱۹:۳۰ آنلاین برای کلیه‌ی اعضای کارگاه (۲۵ مرداد، ۱ و ۸ و ۱۵ و ۲۲ شهریور)
- روزهای چهارشنبه ساعت ۱۷ الی ۱۸:۳۰ به صورت آنلاین و حضوری به انتخاب هر عضو کارگاه (۲۸ مرداد، ۴ و ۱۱ و ۱۸ و ۲۵ شهریور)
فهرست منابع برای مطالعه‌ی بیشتر در جلسه‌ی سوم به اعضای کارگاه ارائه خواهد شد.
اطلاعات بیشتر و نام‌نویسی: ۰۹۱۹۳۳۹۹۱۰۵
