عکسی به یادگار با گروه تئاتری «اشتراک»

دیشب در عمارت نوفل لوشاتو مهمان افتخاری نمایش گوریل (اقتباسی آزاد از نمایشنامه‌ی گوریل پشمالو اثر یوجین اونیل) بودم که گروه تئاتری «اشتراک» آن را به صحنه برده‌اند. این نمایشنامه مضمونی دارد که به زمانه‌ی ما بسیار مرتبط است. این مضمون چیست؟ نباید با گفتنش در این‌جا التذاذ تماشاگرِ علاقه‌مند را زایل کرد، اما به گمانم برای آن کسانی که در «خانه» هستند، «یک حرف بس است»: مضمون این نمایشنامه به گفته‌ی مشهور و بسیار نقل‌قول‌شده‌ی آن فیلسوف دگرگونی‌خواه مربوط می‌شود که گفت: «فلاسفه تاکنون جهان را فقط تفسیر کرده‌اند؛ سخن اما بر سر تغییر جهان است».

از مهران عشریه (یکی از بازیگران این نمایش که دو نقش را در آن ایفا می‌کند) به دلیل دعوتش، همچنین از کارگردان و سایر اعضای گروه «اشتراک» و روابط عمومی عمارت نوفل لوشاتو به خاطر همه‌ی مهر و محبت‌شان کمال تشکر را دارم.

نمایش «گوریل» تا ۲۸ مهر ۹۷ در عمارت نوفل لوشاتو به روی صحنه خواهد رفت. اطلاعات بیشتر را می‌توانید در بروشور این نمایش ببینید که در ادامه آمده است.

 

عکسی به یادگار با اعضای «کارگاه داستان‌نویسی (دوره‌ی مقدماتی)»

تصویر زیر با برخی از اعضای «کارگاه داستان‌نویسی (دوره‌ی مقدماتی)» گرفته شده است که از اردیبهشت ۹۶ در مؤسسه‌ی «بهاران» آغاز شد و در اواخر تیرماه ۹۶ به پایان رسید. در این ده جلسه مباحث مختلفی درباره‌ی داستان‌نویسی در این کارگاه مطرح شد: از تهیه‌ی شناسنامه‌ی شخصیت تا پیرنگ‌سازی، بسط کشمکش، نوشتن گفت‌وگو، خلق پاراگراف مینیاتوری در آغاز داستان، استفاده‌ی نمادین از مکان، کاربرد درست زبان محاوره‌ای، و … . اعضای کارگاه با علاقه بحث‌ها را دنبال کردند، اما همان‌طور که مکرراً به آن‌ها تأکید کردم، برای نوشتن داستان علاوه بر آشنایی با تکنیک‌های داستا‌ن‌نویسی، می‌بایست حساسیتی انسانی هم داشته باشیم و بتوانیم دنیای پیرامون‌مان را تیزبینانه مشاهده کنیم. داستان‌نویس رصدکننده‌ی روابط انسانی و طبیبِ فرهنگ است. آمیختن آگاهی از تکنیک با آگاهی فرهنگی، گام نخست برای توفیق در مسیر داستان‌نویسی است.

عکسی به یادگار با اعضای کارگاه «تحلیل فیلم‌های اصغر فرهادی»

این عکس در آخرین جلسه‌ی کارگاه «تحلیل فیلم‌های اصغر فرهادی» گرفته شده است که ــ همراه با کارگاه دیگری با عنوان «آشنایی با رمان» ــ به مدت ۱۰ هفته از اواخر فروردین ۹۷ تا پایان خرداد ۹۷ در دانشکده‌ی علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد. شرکت‌کنندگان در این کارگاه‌ها عمدتاً از دانشجویان تحصیلات تکمیلی در رشته‌هایی مانند زبان و ادبیات عربی، زبان و ادبیات فارسی، ادبیات انگلیسی، ارتباطات، جامعه‌شناسی، و … بودند. در این کارگاه، فیلم‌های اصغر فرهادی یک‌به‌یک با استفاده از روش‌های مختلف نقد بررسی شدند. هدف اصلی عبارت بود از آشنایی با مفاهیم، اصطلاحات و روش‌شناسیِ نقد فیلم و کاربرد این روش‌شناسی در نقد عملی آثار سینمایی اصغر فرهادی است. بعضی از مهم‌ترین مباحث نظری که در این کارگاه ارائه شد عبارت بودند از: شناخت کارکرد و شیوه‌ی تحلیل انواع نما، انواع زاویه‌ی فیلمبرداری، انواع حرکت‌های دوربین، میزانسن، نورپردازی، شیوه‌های تحلیل شخصیت، روایت، و … .  در بخش نقد عملی، فیلم‌های اصغر فرهادی با تمرکز بر صحنه‌های مهم از منظر همین قبیل مباحث تئوریک تحلیل شدند. رویکرد کلی من در این کارگاه، «سینمای مؤلف» بود، هرچند که هر جا لازم می‌شد از مصطلحات و روش‌شناسی‌های دیگر از قبیل نشانه‌شناسی، مطالعات فرهنگی، فرمالیسم و غیره نیز استفاده می‌کردم.

نکته‌ی بارز در سه جلسه‌ی آخر، بیشتر شدن مشارکت اعضای کارگاه در بحث‌ها و ارائه‌ی تحلیل‌های نظام‌مند از طرف آنان بود. این کمال‌مطلوبِ هر کارگاهی است: کارگاه «کلاس» نیست که مخاطبان شنونده باشند؛ کارگاه محل کار عملی برای آموختن یک مهارت است و قاعدتاً در پایان، این مهارت باید به منصه‌ی ظهور برسد. خوشحالم که این اتفاق در این کارگاه افتاد.

عکسی به یادگار با دانشجویان کلاس دکتری علوم ارتباطات

تصویر زیر در آخرین روز کلاسی گرفته شد که در ترم جاری با دانشجویان دوره‌ی دکتری علوم ارتباطات داشتم. نشانه‌شناسی، تاریخ‌گرایی نوین و نظریه‌های بارت و بودریار بخشی از مطالبی بودند که در این کلاس کار شد.

عکسی به یادگار با دانشجویان کلاس جامعه‌شناسی هنر و ادبیات

عکس زیر در آخرین جلسه‌ی کلاس «جامعه‌شناسی هنر و ادبیات» گرفته شد. دانشجویانی که در این عکس می‌بینید، می‌توانستند به جای این درس واحدهای دیگری را بگذرانند، اما به تقاضای خودشان خواستند که در این ترم با هنر و ادبیات از منظری جامعه‌شناختی آشنا شوند. علاقه‌ی آن‌ها مشوق من هم شد تا هرچه بیشتر سعی کنم مخاطبانم از این کلاس و مطالبی که در آن ارائه می‌کنم نه فقط بیاموزند، بلکه لذت ببرند. در دانستگی لذتی هست که فقط اهل علم می‌توانند تجربه‌اش کنند. هرچند که ترم بهار در دانشگاه‌های ما اصولاً کوتاه‌تر از ترم پاییز است، اما توانستم چهار فیلم سینمایی و دو رمان را با آن‌ها کار کنم. هر یک از این آثار را با رویکردی متفاوت بررسی کردیم: از نشانه‌شناسی و روانکاوی تا جامعه‌شناسی و تحلیل گفتمان. بحث‌های کلاس عمدتاً با این هدف صورت می‌گرفت که بتوانیم به واسطه‌ی این فیلم‌ها و رمان‌ها لایه‌ی پیدای امور در جامعه‌مان را کنار بزنیم و به لایه‌های عمیق‌ترِ واقعیت اجتماعی برسیم. مشارکت فعالانه‌ی اعضای کلاس نشان می‌داد که تشنه‌ی یادگیری روش‌های تحلیل کیفی هستند و هر کدام از این روش‌ها برای‌شان چشم‌اندازی جدید از جامعه باز می‌کند. در این ترم همچنین یک کارگردان هم که فیلمش در کلاس بحث شده بود، مهمان یکی از جلسات ما شد و به این ترتیب فرصت مغتنمی پیش آمد که این دانشجویانِ علاقه‌مند و کوشا بتوانند مستقیماً با خالق یکی از فیلم‌هایی که در کلاس تحلیل شده بود درباره‌ی همان فیلم صحبت کنند.

ترم به پایان رسید و من شاید دیگر کلاسی با دانشجویانی که در این تصویر می‌بینید نداشته باشم، اما خاطره‌ی خوبی از آن‌ها در ذهنم ثبت شده است که با هر بار نگاه کردن به این تصویر زنده می‌شود. برای همه‌ی آن‌‌ها آرزوی موفقیت‌های بیشتر و شادی دارم.