برچسب: کارگاه‌های دکتر پاینده

ا. کارگاه آشنایی با داستان کوتاه پسامدرن 

هدف از این کارگاه که در ۱۰ جلسه تشکیل خواهد شد، آشنایی با مبانی نظری پسامدرنیسم در ادبیات داستانی و شناخت ویژگی‌های داستان‌های کوتاه نوشته‌شده به این سبک است. این دوره بویژه برای دو گروه طراحی شده است: نخست کسانی که در رشته‌ی تحصیلی خود درسی درباره‌ی پسامدرنیسم در ادبیات داستانی نگذرانده‌اند، اما مایل‌اند با نظریه‌های این جنبش ادبی آشنا شوند؛ و گروه دوم داستان‌نویسان خلاق و نوگرایی که مایل‌اند با آگاهی از سبک‌وسیاق داستان‌های پسامدرن و استفاده از تکنیک‌های این سبک از داستان‌نویسی، فرهنگ معاصر جامعه‌ی خود را از منظری پسامدرن بکاوند. در این کارگاه، علاوه بر تبیین آراء نظریه‌پردازان پسامدرنیست مانند لیوتار، بارت، فوکو، بودریار و مک‌هِیل، چند داستان کوتاه پسامدرن ایرانی از منظر نظریه‌های پسامدرنیسم نقد خواهند شد.

شرکت در این کارگاه مستلزم این نیست که داوطلبان قبلاً در علوم انسانی یا هنر تحصیل کرده باشند و همه‌ی اشخاص علاقه‌مند، صرف نظر از رشته‌ی تحصیل‌شان، می‌توانند در این کارگاه شرکت کنند، اما حتماً لازم است که داوطلبان قبلاً از راه مطالعات شخصی با عناصر داستان و مدرنیسم در داستان کوتاه آشنا باشند.

مطالب نظری این کارگاه از کتاب داستان کوتاه در ایران، جلد سوم: داستان‌های پسامدرن کار خواهد شد، به این ترتیب که بخش‌های از مباحث نظری این کتاب در کارگاه خوانده و بحث می‌شود، همچنین داستان‌هایی که در کارگاه تحلیل خواهیم کرد، از داستان‌های منتشرشده در همین کتاب خواهد بود.

این کارگاه از آبان ۱۳۹۷، روزهای یکشنبه ساعت  ۱۸:۳۰ تا ۲۰:۰۰ برگزار خواهد شد. به منظور شرکت در این کارگاه ابتدا باید فرم ثبت‌نام را پر کرده و به آدرس naghdeadabi@baharanschool.com ایمیل کنید و در قسمت موضوع (subject) عنوان کارگاه را بنویسید.

پر کردن فرم به صورت حضوری در مؤسسه‌ی بهاران هم امکان‌پذیر است.

آدرس «بهاران»: خیابان ولی‌عصر، بالاتر از خیابان زرتشت، کوچه‌ی نوربخش، پلاک ۲۱ (آدرس از مسیر خیابان فاطمی: ضلع جنوبی میدان فاطمی، خیابان جویبار، کوچه‌ی نوربخش، پلاک ۲۱

شماره تلفن‌های تماس با «بهاران»: ۸۸۸۰۳۶۶۸، ۸۸۸۹۲۲۲۸، ۸۸۹۴۴۹۰۶

---

 ۲. کارگاه داستان‌نویسی (دوره‌ی مقدماتی) 

«کارگاه داستان‌نویسی (دوره‌ی مقدماتی)» با حضور دکتر حسین پاینده از تاریخ سیزدهم آبان ماه در مؤسسه‌ی «بهاران» برگزار می‌شود. هدف از برگزاری این کارگاه که ۱۰ جلسه خواهد داشت، افزایش مهارت‌های خلاقانه‌ی نویسندگان نوقلم است که قصد دارند داستان‌نویسی را به طور جدی و حرفه‌ای دنبال کنند. رویکرد این کارگاه به داستان‌نویسی مبتنی بر نظریه‌هایی ادبی و شناخت سبک‌های داستان‌نویسی در ادبیات ایران و جهان خواهد بود . شرکت‌کنندگان در این دوره، می‌بایست از شناخت مقدماتی درباره‌ی عناصر داستان برخوردار باشند (زاویه‌ی دید، شخصیت، پیرنگ، کشمکش، …).

روش برگزاری

در هر یک از جلسات کارگاه داستان نویسی، نخست بحثی نظری درباره‌ی شیوه‌های داستان‌نویسی انجام خواهد شد. سپس داستانی که یکی از شرکت‌کنندگان کارگاه نوشته است در جمع خوانده و بررسی می‌شود. در بحث راجع به داستان‌ها، شیوه‌ی به‌کارگیری خلاقانه و هدفمندِ عناصر داستان برای القای درونمایه‌ی مورد نظر نویسنده بحث خواهد شد. این کارگاه پیش‌نیاز شرکت در «کارگاه داستان‌نویسی (دوره‌ی پیشرفته)» است که متعاقباً با برگزیده‌ای از شرکت‌کنندگان در کارگاه مقدماتی برگزار خواهد شد.

شروع کارگاه

این کارگاه از آبان  ۱۳۹۷، روزهای یکشنبه ساعت ۱۶:۳۰ تا ۱۸:۰۰ برگزار خواهد شد. به منظور شرکت در این کارگاه ابتدا باید فرم ثبت نام را پر کرده و به آدرس naghdeadabi@baharanschool.com ایمیل کنید و در قسمت موضوع (subject) عنوان کارگاه را بنویسید. 

پرکردن فرم به صورت حضوری در موسسه هم امکانپذیر می‌باشد.

(ظرفیت کارگاه محدود است و اولویت ثبت نام با افرادی است که زودتر ثبت نام خود را قطعی کنند. مهلت ثبت نام تا ۶ آبان ماه است، اما چنانچه ظرفیت دوره زودتر تکمیل شود امکان ثبت نام وجود نخواهد داشت.)

فرم شرکت در این کارگاه‌ها را می‌توانید از این‌جا دریافت کنید.

تصویر زیر با برخی از اعضای «کارگاه داستان‌نویسی (دوره‌ی مقدماتی)» گرفته شده است که از اردیبهشت ۹۶ در مؤسسه‌ی «بهاران» آغاز شد و در اواخر تیرماه ۹۶ به پایان رسید. در این ده جلسه مباحث مختلفی درباره‌ی داستان‌نویسی در این کارگاه مطرح شد: از تهیه‌ی شناسنامه‌ی شخصیت تا پیرنگ‌سازی، بسط کشمکش، نوشتن گفت‌وگو، خلق پاراگراف مینیاتوری در آغاز داستان، استفاده‌ی نمادین از مکان، کاربرد درست زبان محاوره‌ای، و … . اعضای کارگاه با علاقه بحث‌ها را دنبال کردند، اما همان‌طور که مکرراً به آن‌ها تأکید کردم، برای نوشتن داستان علاوه بر آشنایی با تکنیک‌های داستا‌ن‌نویسی، می‌بایست حساسیتی انسانی هم داشته باشیم و بتوانیم دنیای پیرامون‌مان را تیزبینانه مشاهده کنیم. داستان‌نویس رصدکننده‌ی روابط انسانی و طبیبِ فرهنگ است. آمیختن آگاهی از تکنیک با آگاهی فرهنگی، گام نخست برای توفیق در مسیر داستان‌نویسی است.

این عکس در آخرین جلسه‌ی کارگاه «تحلیل فیلم‌های اصغر فرهادی» گرفته شده است که ــ همراه با کارگاه دیگری با عنوان «آشنایی با رمان» ــ به مدت ۱۰ هفته از اواخر فروردین ۹۷ تا پایان خرداد ۹۷ در دانشکده‌ی علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد. شرکت‌کنندگان در این کارگاه‌ها عمدتاً از دانشجویان تحصیلات تکمیلی در رشته‌هایی مانند زبان و ادبیات عربی، زبان و ادبیات فارسی، ادبیات انگلیسی، ارتباطات، جامعه‌شناسی، و … بودند. در این کارگاه، فیلم‌های اصغر فرهادی یک‌به‌یک با استفاده از روش‌های مختلف نقد بررسی شدند. هدف اصلی عبارت بود از آشنایی با مفاهیم، اصطلاحات و روش‌شناسیِ نقد فیلم و کاربرد این روش‌شناسی در نقد عملی آثار سینمایی اصغر فرهادی است. بعضی از مهم‌ترین مباحث نظری که در این کارگاه ارائه شد عبارت بودند از: شناخت کارکرد و شیوه‌ی تحلیل انواع نما، انواع زاویه‌ی فیلمبرداری، انواع حرکت‌های دوربین، میزانسن، نورپردازی، شیوه‌های تحلیل شخصیت، روایت، و … .  در بخش نقد عملی، فیلم‌های اصغر فرهادی با تمرکز بر صحنه‌های مهم از منظر همین قبیل مباحث تئوریک تحلیل شدند. رویکرد کلی من در این کارگاه، «سینمای مؤلف» بود، هرچند که هر جا لازم می‌شد از مصطلحات و روش‌شناسی‌های دیگر از قبیل نشانه‌شناسی، مطالعات فرهنگی، فرمالیسم و غیره نیز استفاده می‌کردم.

نکته‌ی بارز در سه جلسه‌ی آخر، بیشتر شدن مشارکت اعضای کارگاه در بحث‌ها و ارائه‌ی تحلیل‌های نظام‌مند از طرف آنان بود. این کمال‌مطلوبِ هر کارگاهی است: کارگاه «کلاس» نیست که مخاطبان شنونده باشند؛ کارگاه محل کار عملی برای آموختن یک مهارت است و قاعدتاً در پایان، این مهارت باید به منصه‌ی ظهور برسد. خوشحالم که این اتفاق در این کارگاه افتاد.

کارگاه «آشنایی با سبک‌های هنری» پس از ده هفته، در تاریخ چهارشنبه ۲۵ بهمن ۹۶ به اتمام رسید. در این کارگاه پنج سبک عمده‌ی هنری به علاقه‌مندان معرفی شدند: امپرسیونیسم، کوبیسم، سوررئالیسم، مینیمالیسم، مدرنیسم و پسامدرنیسم. هم ویژگی‌های این سبک‌ها شناسانده شد و هم نمونه‌های متعددی از هر کدام از آن‌ها در هنرهای تجسمی (عمدتاً نقاشی) در کارگاه تحلیل شد. پاورپوینی که برای این کارگاه تهیه شده بود، شامل صد و شصت اسلاید بود. سبک‌های یادشده، در این کارگاه نه فقط در حوزه‌ی هنر، بلکه همچنین در حوزه‌ی متون ادبی معرفی شدند و نمونه‌هایی از آثار ادبی نوشته‌شده به این سبک‌ها در کارگاه خوانده و تحلیل شدند. بسیاری از کسانی که در این کارگاه شرکت کرده بودند، در کارگاه دیگری هم با عنوان «مبانی نقد ادبی» که بعد از کارگاه اول تشکیل می‌شد، شرکت کردند. در آن‌جا نیز علاوه بر معرفی نظریه‌های نقد از یونان باستان تا دهه‌های اخیر، چندین نمونه‌ی نقد عملی داشتیم (هم از داستان کوتاه و شعر و هم از فیلم سینمایی). هدف این بود که شرکت‌کنندگان در این کارگاه بتوانند مهارتی عملی در نقد آثار ادبی پیدا کنند. پاورپوینت کارشده در این کارگاه نزدیک به یکصد اسلاید را شامل شد.

تجربه‌ی برگزاری این دو کارگاه از بسیاری جهات برای شخص خود من جالب و لذتبخش بود. این کارگاه‌ها در دانشکده‌ی علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد که دسترسی به آن مستلزم طی کردن سفری درون‌شهری در تهرانِ همیشه شلوغ و رسیدن به انتهای غربی اتوبان همت است. این سفر وقت‌گیر مانع از آن نشد که داوطلبان شرکت در هر یک از این کارگاه‌ها بسیار زیاد شود، به نحوی که هر کدام با بیش از پنجاه نفر تشکیل شد و البته عده‌ای از داوطلبان هم به علت عدم گنجایش برای پذیرش افرادِ بیشتر نتوانستند در آن شرکت کنند. مطمئنم هر کسی دیگر هم مجری برگزاری این کارگاه بود، مثل من بسیار خوشحال می‌شد از این‌که به اعضای این دو کارگاه تدریس کند. آن‌ها اشخاصی بسیار باانگیزه بودند که از ساعت ۱۵ تا حدود ۱۹ با علاقه در کارگاه‌ها شرکت می‌کردند. یکی از دوستان عزیزی که عضو هر دو کارگاه بود، هر هفته از شهری دیگر می‌آمد و بعد از اتمام کارگاه نقد ادبی می‌بایست خود را به سرعت به ایستگاه قطار تهران می‌رساند تا سفری هشت‌ساعت‌ونیمه برای بازگشت به شهرش را شروع کند. همت این قبیل انسان‌های علم‌جو، برای من تحسین‌برانگیز بود. به همه‌ی آن‌ها درود می‌فرستم و امیدوارم از آنچه در این دو کارگاه آموختند، برای فهم بهتر آثار ادبی و همچنین زندگیِ پیرامون‌شان استفاده کنند. عکس زیر در پایان کارگاه‌ها به یادگار گرفته شد.